Dossier
Musculoskeletale aandoeningen: een onderschatte impact op de volksgezondheid in België
Musculoskeletale pijn is een overkoepelende term voor pijn in de spieren, gewrichten, botten en pezen, ligamenten en gewrichten inclusief hun zenuwen, kraakbeen en slijmbeurzen. Musculoskeletale pijn is een veel voorkomende klacht die acuut kan optreden of geleidelijk ontstaan en een chronische vorm aannemen.
Deze aandoeningen beperken mensen vaak in hun dagelijkse activiteiten, zoals werken, wandelen of huishoudelijke taken uitvoeren. Bovendien hebben ze vaak een chronisch karakter en kunnen ze invaliderend zijn. Hoewel het sterftecijfer laag is, behoren musculoskeletale aandoeningen tot de belangrijkste oorzaken van langdurige pijn. Ze beïnvloeden niet alleen het fysieke functioneren, maar ook de geestelijke gezondheid.
Mogelijk oorzaken zijn overbelastingsletsels, sporttrauma, ongeval, verkeerde houding of onaangepast materiaal op de werkvloer. De pijnen kunnen ook te maken hebben met aandoeningen zoals artrose, fibromyoalgie en reuma.
In België kampt 12% van de bevolking met lage rugpijn, 7,8% met nekpijn en 18% met artrose. In het algemeen neemt het voorkomen van musculoskeletale aandoeningen toe met de leeftijd, waarbij 24% van de mensen ouder dan 75 jaar aangeeft last te hebben van lage rugpijn, 13% van nekpijn en 44% van artrose.
Lage rugpijn, nekpijn en artrose werden vaker gerapporteerd door vrouwen binnen elke leeftijdsgroep. Enkel bij de groep Belgen met een leeftijd tussen 25 en 34 jaar werd er een hogere prevalentie waargenomen bij mannen ten opzichte van vrouwen.
Hoewel musculoskeletale aandoeningen zelden fataal zijn, veroorzaken ze langdurige pijn, beperkingen in functioneren en een verminderde levenskwaliteit.
Als bewegen moeite kost
Musculoskeletale aandoeningen komen voornamelijk voor in landen met een hoog inkomen en zijn wereldwijd één van de belangrijkste oorzaken van het leven met beperkingen. Musculoskeletale aandoeningen tasten voornamelijk het bewegingsapparaat aan en omvatten lage rugpijn, nekpijn en artrose als meest voorkomende varianten. Lage rugpijn en nekpijn zijn aandoeningen die worden gekenmerkt door pijn in een specifieke lichaamsregio, waarvoor in 90% van de gevallen geen specifieke structurele oorzaak kan worden vastgesteld. Artrose daarentegen is een degeneratieve gewrichtsaandoening.
De ontwikkeling van musculoskeletale aandoeningen wordt beïnvloed door verschillende gezondheidsdeterminanten, die onderverdeeld kunnen worden in sociaal-demografische, beroeps- en leefstijlfactoren. Tot deze sociaal-demografische factoren behoren een lage opleiding, middelbare leeftijd en geslacht. Tot de beroepsfactoren behoren het verrichten van handenarbeid en tot de leefstijlfactoren behoren roken, lichamelijke inactiviteit en sedentair gedrag.
Een belangrijke, maar onderschatte uitdaging
Hoewel musculoskeletale aandoeningen zelden fataal zijn, veroorzaken ze langdurige pijn, beperkingen in functioneren en een verminderde levenskwaliteit. De stijgende prevalentie met de leeftijd en de duidelijke verschillen tussen mannen en vrouwen onderstrepen het belang van gerichte preventie, vroegtijdige interventie en aangepaste zorg.
Tussen 2008 en 2018 is de voor leeftijd gecorrigeerde prevalentie van lage rugpijn en nekpijn toegenomen bij zowel mannen als vrouwen. Voor artrose wordt eenzelfde tendens waargenomen. Gezien de vergrijzing van de bevolking is het aannemelijk dat de impact van deze aandoeningen in de toekomst verder zal toenemen. Een grotere erkenning van musculoskeletale aandoeningen als prioritaire gezondheidsproblematiek is daarom essentieel om de ziektelast in België te beperken.
>> Sciensano. Niet-Overdraagbare Aandoeningen: Musculoskeletale aandoeningen, Health Status Report, 15 Dec 2022, Brussel, België.