Dossier
Musculoskeletale aandoeningen: een belangrijke zorguitdaging voor de apotheek
Musculoskeletale aandoeningen behoren tot de meest voorkomende chronische gezondheidsproblemen in België. Hoewel ze zelden levensbedreigend zijn, veroorzaken ze een aanzienlijke ziektelast door aanhoudende pijn, functionele beperkingen en een negatieve impact op de levenskwaliteit. Voor apothekers betekent dit een belangrijke rol in vroegtijdige detectie, begeleiding en rationeel geneesmiddelengebruik.
De prevalentie neemt sterk toe met de leeftijd. Bij personen ouder dan 75 jaar gaf 24% aan lage rugpijn te hebben, 13% nekpijn en 44% artrose. Deze cijfers tonen aan dat musculoskeletale klachten bijzonder frequent voorkomen bij oudere patiënten – een populatie die ook in de apotheek sterk vertegenwoordigd is.
Na correctie voor leeftijd blijkt dat vrouwen vaker musculoskeletale aandoeningen rapporteren dan mannen. Voor apothekers betekent dit dat vrouwelijke patiënten – zeker in de middelbare en oudere leeftijdsgroepen – een verhoogd risico lopen op chronische musculoskeletale klachten en dus vaker nood hebben aan begeleiding.
Impact op therapietrouw en comorbiditeit
Musculoskeletale aandoeningen gaan vaak gepaard met chronische pijn en beperkingen in mobiliteit. Dit heeft meerdere implicaties waaronder een verhoogd gebruik van analgetica en NSAID’s, risico op polyfarmacie bij ouderen, verhoogde kans op bijwerkingen (maag- en darmproblemen, cardiovasculaire risico’s, nierfunctiestoornissen) en een negatieve invloed op therapietrouw bij andere chronische aandoeningen. Daarnaast verhogen musculoskeletale aandoeningen het risico op het ontwikkelen van andere chronische gezondheidsproblemen en kunnen ze bijdragen aan mentale klachten
zoals somberheid of depressieve symptomen.
Voor de apotheker vormen musculoskeletale problemen een kerngebied binnen de eerstelijnszorg.
De rol van de apotheker
Gezien de hoge prevalentie en chronische aard van deze aandoeningen, kan de apotheker een belangrijke rol vervullen in het begeleiden en correct gebruik van pijnmedicatie. Waakzaam zijn voor overmatig of langdurig NSAID-gebruik, het tijdig detecteren van interacties en contra-indicaties. Verder kan de apotheker de patiënt informeren over niet-medicamenteuze maatregelen (beweging, gewichtscontrole, ergonomie) en bij alarmsymptomen verwijzen naar de huisarts.
Musculoskeletale aandoeningen zijn misschien geen prioriteit op basis van mortaliteit, maar wel op basis van morbiditeit en impact op levenskwaliteit. Voor de apotheker vormen ze dan ook een kerngebied binnen de eerstelijnszorg.
>> Sciensano. Niet-Overdraagbare Aandoeningen: Musculoskeletale aandoeningen, Health Status Report, 15 Dec 2022, Brussel, België, nl/gezondheidstoestand/niet-overdraagbare-aandoeningen/musculoskeletale-aandoeningen