Biologische geneesmiddelen bij RA en risico op kanker
Johan Askling heeft in naam van de onderzoekers van de ARTIS-studie op een persconferentie twee studies gepresenteerd naar het verband tussen biotherapie en kanker bij patiënten met reumatoïde artritis.
Tijdens de plenaire sessie van het Europese congres voor reumatologie (EULAR 2017) werd een clinical abstract award toegekend aan Pauline Raaschou, eerste auteur van de eerste studie.
De studie heeft het risico op kankerrecidief onderzocht bij patiënten met een RA die kanker hadden gekregen en daarna waren behandeld met een TNF-alfa-antagonist (abstract OP0308). De huidige richtlijnen raden weliswaar aan om zeer voorzichtig te zijn met TNF-alfa-antagonisten bij patiënten met een recente (5-10 jaar) voorgeschiedenis van kanker, maar in feite zijn er maar weinig stevige wetenschappelijke gegevens daaromtrent. Dat bemoeilijkt de taak van de reumatologen en vergemakkelijkt de discussie met de patiënten niet.
Dankzij de kwaliteit van de Zweedse gezondheidsregisters en het feit dat de gegevens ervan gemakkelijk kunnen worden gekruist, hebben de auteurs een casus-controleonderzoek kunnen uitvoeren om het risico op recidief te evalueren bij RA-patiënten die kanker hadden ontwikkeld en daarna al (n = 446) dan niet (1278) een behandeling met een TNF-alfa-antagonist hadden gekregen.
Tijdens een gemiddelde follow-up van 5 jaar na het opstarten van een TNF-alfa-antagonist werd een recidief vastgesteld bij 30 patiënten die een TNF-alfa-antagonist hadden gekregen, en bij 89 patiënten die geen TNF-alfa-antagonist hadden gekregen, dus een relatief risico van 0,7 (95% BI 0,4-11) in het voordeel van de TNF-alfa-antagonisten (figuur 1).
Dat wil zeker niet zeggen dat TNF-alfa-antagonisten beschermen tegen een recidief van kanker (niet-significant verschil), maar we kunnen wel concluderen dat ze het risico op recidief niet verhogen. De studie vertoont echter enkele zwakke punten: de resultaten betreffen de hele klasse van de TNF-alfa-antagonisten, maar gelden daarom nog niet voor elke TNF-alfa-antagonist apart; de "gevallen" zijn niet per se representatief voor de desbetreffende patiënten; in de studie werd enkel gekeken naar de frequentste kankers, wat niet wil zeggen alle kankers; en tot slot de duur van de follow-up was beperkt. Met andere woorden, verder onderzoek ...
De tweede studie (H Wadström et al. abstract OP0100) heeft het risico op optreden van kanker onderzocht bij RA-patiënten die in de klinische praktijk werden behandeld met een TNF-alfa-antagonist of tocilizumab, abatacept of rituximab, waarover er niet zoveel gegevens zijn. Al met al werd geen verschil vastgesteld in het optreden van kanker tussen de patiënten met RA en de algemene bevolking (figuur 2).
Als de gegevens over de verschillende geneesmiddelen werden gekruist met specifieke kankertypes, werden in 29 op de 30 gevallen soortgelijke resultaten behaald.
Een uitzondering is abatacept: een verdubbeling van het risico op huidkanker melanoom niet meegeteld. Volgens de onderzoekers is echter de grootste voorzichtigheid geboden bij de interpretatie van dat resultaat. Toeval, bias, oorzakelijk verband? In afwachting van meer informatie staan alle opties open.