Septikemie: stamcellen herstellen de spierfunctie
Septikemie of sepsis, een algemene ontstekingreactie van het lichaam op een ernstige infectie, treft elk jaar wereldwijd 28 miljoen mensen en veroorzaakt 8 miljoen sterfgevallen. In ontwikkelde landen maakt de aandoening evenveel slachtoffers als myocardinfarct. Bovendien zou de incidentie ervan over vijftig jaar kunnen verdubbelen door de vergrijzing van de bevolking.
Toch daalt de mortaliteit als gevolg van sepsis dankzij de vooruitgang in de geneeskunde en meer bepaald in de reanimatietechnieken. Patiënten die sepsis overleven, vertonen echter zware restletsels, waaronder neurologische en musculaire, die een zware handicap veroorzaken en hen voorgoed beletten om weer een normaal actief leven te leiden.
Het onderzoek naar nieuwe behandelingen voor sepsis vormt dus een grote uitdaging voor de volksgezondheid. Daarom hebben Franse onderzoekers hun toevlucht genomen tot een innoverende celtherapie.
Ze probeerden eerst uit te zoeken waarom die patiënten zoveel spiermassa verliezen. Ze ontdekten dat bij muizen met septikemie schade optrad aan de stamcellen, en met name aan degene die aan de basis liggen van de spieren van de ledematen, de zogenaamde satellietcellen. Ze merkten meer bepaald dat de mitochondriën - kleine organellen in de cellen die de noodzakelijke energie voor de celactiviteit leveren - enorm in massa afnamen.
Vervolgens stelden de wetenschappers vast dat de enkele mitochondriën die in de satellietcellen overbleven, de cellen amper in staat stelden om te overleven, maar niet om te delen en uit te groeien tot functionele spiercellen. Die aantasting treedt vroeg op en is blijvend, waardoor de spierfunctie in het lichaam niet kan herstellen.
Die vaststellingen hebben de onderzoekers ertoe aangezet om een transplantatie uit te voeren met zogenaamde mesenchymale stamcellen (MSC's). Die cellen zijn gemakkelijk te kweken in het laboratorium en hebben immuunmodulerende eigenschappen. Dat maakt hen uiterst geschikt voor transplantaties in het kader van celtherapieën die als doel hebben degeneratieve of traumatische letsels te herstellen.
De auteurs van deze studie hebben op een muizenmodel aangetoond dat een transplantatie van MSC's in de spieren onmiddellijk na een septische shock, de algemene ontsteking en de daarmee gepaard gaande symptomen (koorts, atonie, circulatie van cytokines, enz.) kan verminderen.
Histologisch onderzoek na de transplantatie heeft aangetoond dat de MSC's de stamcellen energetisch ondersteunen, maar die niet vervangen. Zodra de functie van de mitochondriën en de metabole en delingscapaciteit van de satellietcellen volledig hersteld is en de taak van de MSC's dus vervuld is, lijken ze door het lichaam geëlimineerd te worden.
Na deze eerste bemoedigende resultaten hopen de onderzoekers snel te kunnen nagaan of hun celtherapie ook werkzaam is bij de mens.