Wat is het nut van antistoffen tegen gecitrullineerde peptiden en de reumafactor?
Vaak wordt een bepaling van antistoffen tegen gecitrullineerde proteïnen en reumafactor aangevraagd om een diagnose van reumatoïde artritis (RA) te bevestigen. Die markers zijn evenwel niet specifiek voor RA en hun voorspellende waarde verschilt naargelang van de patiënt. Meestal vragen niet-reumatologen die bepaling aan. Is dat wel een goed idee, m.a.w. wat is de positieve en de negatieve voorspellende waarde van die twee markers?
Deze studie1 heeft de positieve voorspellende waarde en de negatieve voorspellende waarde van de reumafactor (RF) en antistoffen tegen gecitrullineerde proteïnen (ACPA) geëvalueerd bij de patiënten die tussen 2006 en 2012 op raadpleging waren gekomen in een algemeen ziekenhuis in Wenen. Er werden meer dan 45.000 tests uitgevoerd bij 5.496 patiënten. 21% was RF+, 3% ACPA+ en 22% RF+ én ACPA+. Bij 2.250 patiënten (41% van het totale aantal patiënten waarbij de tests werden aangevraagd) werden die tests niet aangevraagd door de afdeling reumatologie, maar door de afdeling infectieziekten (32,5%), bloedvatziekten (11,1%), orthopedie (8%), nefrologie (8%) of dermatologie (7%). Slechts 1.572 van de 2.250 patiënten werd een gedocumenteerde diagnose gesteld.
6% van de 2.250 patiënten was RF+, 3,2% ACPA+ en 1,4% RF+ én ACPA+. RF had een positieve voorspellende waarde wat musculoskeletale aandoeningen betreft van 22,4% en een negatieve voorspellende waarde van 89,9%. De ACPA hadden een positieve voorspellende waarde van 26,4% en een negatieve voorspellende waarde van 88,8%. Wat chronische inflammatoire musculoskeletale aandoeningen betreft, hadden RF en de ACPA een positieve voorspellende waarde van respectievelijk slechts 11,9% en 16,7%. De negatieve voorspellende waarde was respectievelijk 95,3 en 95,2%.
In 83% van de gevallen weinig contributief
Die twee tests worden vaak aangevraagd door niet-reumatologen. Ze hebben een hoge negatieve voorspellende waarde en een zeer lage positieve voorspellende waarde Dat betekent dat meer dan 83% van de positieve tests niet bijdraagt tot een diagnose van inflammatoire reuma. Moraal van het verhaal: vraag die tests alleen aan in de geschikte klinische context.