Paracetamol: dokter, ik heb op het internet gelezen
Paracetamol is een van de meest gebruikte pijnstillers ter wereld en wordt vooral gebruikt bij de behandeling van spier- en skeletpijn. Paracetamol staat nu weer volop in de schijnwerpers sinds de publicatie van een reviewartikel dat "wijselijk" concludeert dat langdurige inname van paracetamol in hoge dosering toxisch zou zijn. Die studie vertoont echter heel wat gebreken. Wat is er nu van aan?
De auteurs1 hebben 1.888 observationele studies (acht cohortonderzoeken) doorgenomen die informatie hebben gegeven over de sterfte en de cardiovasculaire, renale en gastro-intestinale bijwerkingen in een algemene populatie die paracetamol in een standaarddosering innamen, in vergelijking met een controlegroep. In twee cohortonderzoeken werd een dosis-responsrelatie met de sterfte waargenomen (RR = 0,95 - 1,63). Er werd een dosis-responsrelatie met cardiovasculaire accidenten (RR = 1,35) waaronder myocardinfarct en cerebrovasculair accident waargenomen bij een behandeling langer dan 22 dagen. In één studie werd een verband waargenomen met gastro-intestinale bijwerkingen (bloedingen, ulcera). En in drie observationele studies werd bij een cumulatieve inname van 500 g nierinsufficiëntie vastgesteld. De auteurs erkennen evenwel dat de resultaten mogelijk vertekend zijn aangezien het ging om observationele studies.
Informatie of intoxicatie?
De studie vertoont heel wat gebreken op methodologisch vlak. Ze geeft weinig informatie over de ingenomen dosering, de indicaties, de comorbiditeit. Het zou bijvoorbeeld kunnen dat sommige patiënten paracetamol innemen omdat ze geen NSAID's mogen innemen wegens het cardiovasculaire, renale of gastro-intestinale risico. Er werd geen correctie voor vertekenende factoren doorgevoerd. Wat de sterfte betreft, het zou best kunnen dat patiënten die gedurende lange tijd paracetamol in hoge dosering innemen, aan ziekten lijden die een overlijdensrisico inhouden. Of anders gezegd, je mag oorzaak en gevolg niet door elkaar halen.
De conclusies van die studie zijn gebaseerd op statistische technieken die geen onderscheid maken tussen de kip en het ei. Het is dan ook jammer dat de media die studie hebben overgenomen zonder enige kritische analyse. In de geneeskunde is er geen plaats voor sensatiezucht. Als je dergelijke informatie verspreidt en zinnetjes uit hun context haalt, zal dat invloed hebben op de arts-patiëntrelatie, die sowieso al moeilijk genoeg is .... "Dokter, ik heb op het internet gelezen ....".