Survivine: een marker van ernst van reumatoïde artritis?
Survivine, een oncoproteïne, zou een betrouwbare marker van de ernst van RA kunnen zijn. Een blijvend hoge survivinespiegel bij patiënten die roken en antistoffen tegen gecitrullineerde peptiden hebben en/of reumafactor positief zijn, zou wijzen op een actieve ziekte. In voorkomend geval moet de behandeling eventueel worden herzien.
Survivine remt de apoptose bij kanker. Bij kanker vindt een overexpressie van survivine plaats via tal van signalen zoals PI3K, MAPK, STAT3 en NF-kB. De expressie van survivine hangt ook af van meerdere eiwitten die een rol spelen bij de vermenigvuldiging en de overleving van de cellen. Bij reumatoïde artritis (RA) zou survivine verantwoordelijk zijn voor de gebrekkige apoptose in de gewrichten. Al die gegevens wijzen erop dat een hoge survivinespiegel misschien een gevoelige en specifieke marker van gewrichtsletsels en van een persisterende ziekteactiviteit is. Patiënten met een hoge survivinespiegel reageren niet goed op een behandeling met DMARD's en biologische geneesmiddelen.
Een marker van werkzaamheid van de behandeling?
Deze studie1 heeft de klinische betekenis van survivine onderzocht bij 339 patiënten met een beginnende RA van de "Better Anti-Rheumatic FarmacOTherapy"-studie (BARFOT). De survivinespiegel werd gemeten bij inclusie en na 24 maanden en werd dan gecorreleerd met de gewrichtsletsels (totale Sharp-van der Heijdescore), de DAS28, de HAQ-vragenlijst en de pijnperceptie op een VAS. Bij 79% van de patiënten was de survivinespiegel na 24 maanden vergelijkbaar met die bij inclusie in de studie. Bij 15% daalde de spiegel en bij 5% steeg de spiegel. Roken en antistoffen tegen gecitrullineerde peptiden voorspelden hoge survivinespiegels (OR = 4,36, p < 0,001). De positieve voorspellende waarde was 0,66 en de specificiteit 0,83. Een hoge survivinespiegel bij inclusie en na 24 maanden correleerde met een toename van de gewrichtsletsels, een significant hogere ziekteactiviteit (te oordelen naar de DAS28) en een lager percentage remissie na 24 en 60 maanden in vergelijking met patiënten met een lage survivinespiegel. Volgens de auteurs is dat een betrouwbare en reproduceerbare marker van de ernst van RA, die nog significanter is bij patiënten die roken en anti-CCP-antistoffen hebben.