Etiologie van reumatoïde artritis: speelt vitamine D een rol?
Vitamine D werkt ook in buiten het beenderstelsel. Als we vitamine D voorschrijven, doen we dat dus niet alleen om de groei te bevorderen, maar ook om bepaalde ziektes tijdens de kinderjaren en op volwassen leeftijd te voorkomen (auto-immuunziekten, cardiovasculaire aandoeningen, vruchtbaarheidsproblemen, kankers, type 1-diabetes ....).
Deze studie is interessant en wel om twee redenen. Enerzijds omdat we nog altijd niet weten of vitamine D-tekort de oorzaak dan wel het gevolg is van een hele rist aandoeningen waaronder reumatische aandoeningen, en anderzijds geeft ze ons een beter inzicht in de etiologie van reumatoïde artritis.
Een omgekeerde correlatie met de ziekte
In deze studie1 werd gezocht naar een correlatie tussen de serumspiegel van 25-hydroxyvitamine D (25-OHD) en de activiteit van de reumatoïde artritis (RA), de inflammatoire cytokines en erosies of botverlies bij 130 patiënten en 80 gezonde controlepersonen. De serum-25OHD-spiegel was significant lager bij de patiënten met RA dan in de controlegroep (43,12 nmol/l versus 57,93 nmol/l, p < 0,01) en vertoonde na correctie voor de leeftijd, het geslacht en de BMI een negatieve correlatie met de klinische parameters van ziekteactiviteit, het aantal pijnlijke en gezwollen gewrichten, de ernst van de pijn, de ochtendstijfheid, de HAQ-score en de laboratoriumparameters (plaatjes, bezinkingssnelheid). Er werd ook een negatieve correlatie waargenomen met de serumspiegels van IL-17 en IL-23. De vitamine D-spiegel correleerde evenwel niet met radiografische boterosies bij de RA-patiënten. De vitamine D-spiegel was ook significant lager bij de patiënten met osteopenie en osteoporose dan bij de patiënten met een normale botdichtheid. In een andere studie bij 894 patiënten (73% met een erosieve RA, RF+, anti-CCP +) had 40% van de patiënten een normale 25OHD-spiegel, 56% vertoonde een vitamine D-insufficiëntie (10-29,9 ng/ml) en 3,5% een -tekort ( < 10 ng/ml). Univariate analyse toonde een negatieve correlatie tussen de vitamine D-spiegel en de ziekteactiviteit gemeten aan de DAS28-CRP (p = 0,02), de SDAI (p = 0,05) en de CDAI (p = 0,05).
Geen zekerheid
Die gegevens bewijzen evenwel niet dat een vitamine D-tekort een rol speelt bij de pathogenese van RA. Bijna 40% van de 894 patiënten in de tweede studie had normale vitamine D-spiegels, maar dat was misschien te danken aan het feit dat RA-patiënten vaak vitamine D-supplementen krijgen. Een ander punt betreft de vitamine D-drempelwaarden die werden gekozen om de patiënten te classificeren. De groep van prof. Autier in Lyon heeft in het begin van het jaar al betoogd dat er geen wetenschappelijke argumenten zijn om te stellen dat bepaalde vitamine D-spiegels overeenstemmen met vitamine D-insufficiëntie of -tekort.