Patiënten met reumatoïde artritis die niet reageren op metotrexaat
Metotrexaat is voor reumatoïde artritis wat metformine is voor diabetes: een erkende en efficiënte eerstelijnsbasisbehandeling. Maar sommige patiënten reageren er niet op. Volgens experts wijst dat op polymorfismen of mutaties. Is dat zo?
Metotrexaat (MTX) als eerstelijnstherapie met metotrexaat volstaat soms niet om een zeer actieve reumatoïde artritis (RA) te beteugelen. Dan moet je snel biologische geneesmiddelen toevoegen om het optreden van irreversibele letsels tegen te gaan. Geen of onvoldoende respons zou te wijten zijn aan aanwezigheid van een MDR (Multi Drug Resistance Protein) naar analogie van wat wordt gezien met bepaalde cytostatica bij de behandeling van kanker. Een MDR1-gen codeert voor een P-gp-glycoproteïne, een transporteiwit dat werkt als een pomp die het geneesmiddel uit de cellen jaagt. Hoe zit dat met MTX?
MDR-1: een voorspeller van respons
Deze studie1 heeft de expressie, de functie en het polymorfisme van het MDR-1-eiwit op perifere lymfocyten onderzocht bij het begin van de behandeling en na vier maanden bij 52 RA-patiënten die werden behandeld met MTX/DMARD en glucocorticoïden. De expressie van MDR-1 werd gemeten aan de relatieve intensiteit van fluorescentie en het aantal positieve cellen. De functie van MDR-1 werd gemeten met de rodamine-effluxtest in aan- of afwezigheid van verapamil. Een respons werd gedefinieerd als een daling van de DAS28 ? 1,2. De auteurs hebben drie polymorfismen van het MDR-1-gen onderzocht (3435T, 1236T en 2677T/A). De expressie en de functie van het MDR-1-eiwit waren significant zwakker bij de patiënten die reageerden op de behandeling met MTX, en waren hoger bij de non-responders (patiënten bij wie de DAS28 < 1,2 daalde). Een non-respons kon niet worden gelinkt aan de onderzochte polymorfismen. Volgens de auteurs vormen RA-patiënten met een persisterende expressie en functie van MDR-1 een subgroep die niet reageert op MTX. Het is belangrijk dergelijke patiënten snel te identificeren en te behandelen met een biologisch geneesmiddel in plaats van eerst gedurende enkele weken tevergeefs te behandelen met MTX.