Redenen achter falen begrijpen
Mochten we beter begrijpen waarom de biologische behandelingen bij sommige patiënten niet de verwachte resultaten opleveren, dan zouden we onze therapeutische strategieën beter kunnen kiezen.
De komst van de biologische geneesmiddelen heeft de therapeutische benadering en ook de prognose van verschillende reumatische ziekten drastisch veranderd. Toch vertoont bij een anti-TNF-behandeling naar schatting 30 tot 40 % van de patiënten geen respons, zonder dat we weten waarom. Voor geneesmiddelen met eenvoudige actieve moleculen is de resistentie uitgebreid bestudeerd, maar voor biologische geneesmiddelen gebeurde dat heel wat minder.
Gepersonaliseerde behandeling
Dergelijke resistentieverschijnselen treden niet alleen op in de reumatologie. Ook de hematologie, oncologie, pneumologie of gastro-enterologie hebben ermee te maken. Een spoor dat zeker verdere verkenning verdient is de aanmaakwijze van de biologische geneesmiddelen. Dat gebeurt op levend materiaal dat echter niet noodzakelijk van menselijke oorsprong is. Post-translationele wijzigingen, of niet-menselijke sequenties zouden de oorzaak kunnen zijn van immunitaire afweerreacties bij de patiënten. Alle biologische geneesmiddelen zijn potentieel in staat om de vorming van antistoffen tegen zichzelf op te wekken. Factoren die een dergelijke reactie kunnen bevorderen zijn zowel te zoeken bij het geneesmiddel zelf als bij de behandeling in haar geheel of bij de patiënt. Maar we kunnen aan nog andere mechanismen denken, zoals het voorkomen van bepaalde allelen bij de genen die coderen voor de therapeutische doelwitten. Dergelijke allelen kunnen structurele veranderingen veroorzaken, waardoor ze een resistentie induceren.
State of the art in Rheumatology
In de loop van 2012 verscheen in het tijdschrift Rheumatology een reeks artikels die op dit onderwerp focussen. De referenties ervan vindt u onderaan dit artikel. Ze werden ook opgenomen in een speciale online editie in de maand oktober. Die publicatie levert een soort 'state of the art' ter zake op. Spijtig genoeg zijn slecht twee van de vijf artikels gratis toegankelijk. De overige kosten ongeveer dertig dollar, behalve voor de abonnees. De abstracts zijn wel voor iedereen beschikbaar. Een van de artikels met vrije toegang (Tak et al.) komt zelfs met een voorlopig algoritme voor de therapeutische opties.