Hoe onderscheid je een gastritis van een gastropathie?
De minister voor Volksgezondheid vindt dat er te vaak protonpompremmers worden voorgeschreven en wil daar iets aan doen. Daarom is een beter inzicht in de onderliggende pathofysiologische mechanismen belangrijk. Dit artikel, gebaseerd op een presentatie van prof. Pierre Deprez (Cliniques Universitaires Saint-Luc), beschrijft de belangrijkste oorzaken van gastritis en gastropathie.
Bij een gastritis toont een pathologisch-anatomisch onderzoek ontstekingsverschijnselen in het slijmvlies, bij een gastropathie niet. Het endoscopische aspect van de maag is belangrijk (erytheem, neovascularisatie, verstrijken van de plooien), maar is onvoldoende gevoelig bij het opsporen van een gastritis. De sensitiviteit bedraagt hooguit 57%.
De diagnose wordt dan ook altijd gebaseerd op een combinatie van macroscopische kenmerken en een biopsie. De classificatie van Sydney, die internationaal het meest wordt gebruikt, houdt ook rekening met de ligging van de letsels. Het pathologisch-anatomisch onderzoek maakt een onderscheid tussen een acute en een chronische ontsteking (overwegend neutrofiele cellen of lymfocyten) en geeft ook een idee over het risico op maligne degeneratie.
Gastritis
De belangrijkste oorzaak van chronische gastritis is een Helicobacter pylori-infectie. De prevalentie ervan blijkt echter te dalen. Volgens een grote Noord-Amerikaanse gegevensbank met gegevens van circa 900.000 patiënten vertoonde slechts 10% van de patiënten met een histologisch bewezen gastritis geen Helicobacter pylori-infectie. Veel minder frequente verwekkers van een infectieuze gastritis zijn mycobacteriën, Treponemata, parasieten en schimmels.
Een minder frequente oorzaak van gastritis is auto-immune gastritis (pernicieuze anemie). De overgrote meerderheid van de patiënten heeft antistoffen tegen de pariëtale cellen (sensitiviteit 90%, specificiteit 60%). 60% van de patiënten heeft antistoffen tegen intrinsic factor, maar die antistoffen zijn nagenoeg pathognomonisch voor de ziekte (specificiteit van 90%). Een auto-immune gastritis leidt tot een atrofische gastritis, die kan evolueren naar intestinale metaplasie.
IJzertekort bij een jonge vrouw moet een belletje doen rinkelen. Later treedt een vitamine B12-tekort op, vooral bij oudere patiënten. Die patiënten moeten levenslang intramusculaire of subcutane supplementen van vitamine B12 krijgen.
Gastropathie
Gastropathie is een verzamelnaam voor afwijkingen van het maagslijmvlies met weinig of geen ontstekingsverschijnselen. De frequentste vorm is een reactieve gastropathie als gevolg van een reactie op galzouten (met name na maagchirurgie), geneesmiddelen (NSAID’s) of toxische stoffen (alcohol). Pathologisch-anatomisch onderzoek toont over het algemeen een foveolaire hyperplasie en uitbreiding van de spiervezels tussen de crypten.
De behandeling bestaat in een behandeling van de oorzaak. Er bestaat geen specifieke behandeling voor auto-immune gastritis. Protonpompremmers zijn maar zelden geïndiceerd.
Bron:
Naar een presentatie van prof. Pierre Deprez, Congrès d’hépato-gastroentérologie, Cliniques universitaires Saint-Luc, Brussel, 17 januari 2026