Endocrinologie
Een nieuw tijdperk in osteoporose-onderzoek
Osteoporose is een aandoening die naar schatting 500 miljoen mannen en vrouwen wereldwijd treft. Een op de drie vrouwen en een op de vijf mannen ouder dan vijftig jaar zal in zijn of haar leven een osteoporotische fractuur oplopen. Naarmate de bevolking vergrijst zal dit toenemen, waarbij het aantal fracturen volgens prognoses tegen 2050 verdrievoudigd zal zijn ten opzichte van 1990.
Osteoporotische fracturen hebben ernstige gevolgen voor individuen, en een eerdere fractuur verhoogt het risico op toekomstige fracturen. Fracturen resulteren vaak in chronische pijn, invaliditeit, verlies van onafhankelijkheid en verhoogde mortaliteit. Ze vormen ook een aanzienlijke belasting voor de gezondheidszorg. Desondanks worden osteoporose en osteoporotische fracturen ondergediagnosticeerd en onderbehandeld. Soms wordt medicatie niet voorgeschreven of, indien wel, wordt ze niet genomen uit angst voor zeldzame maar ernstige bijwerkingen.
Nieuw eindpunt voor fase 3-studies
Eind vorig jaar keurde de Food and Drug Administration (FDA) botdensiteit van de heup (Bone Mineral Density, of BMD) goed als surrogaateindpunt in fase 3-onderzoek naar nieuwe therapieën bij postmenopauzale vrouwen met osteoporose. Hierbij blijkt de procentuele verandering in de totale heup-BMD over een periode van twee jaar voorspellend voor de afname in wervel-, heup-, en andere fracturen. Door deze goedkeuring kunnen kleinere studies van kortere duur worden uitgevoerd en worden investeringen in de ontwikkeling van nieuwe middelen gestimuleerd.
Huidige behandelingskloof
De kwalificatie van BMD als surrogaateindpunt is een broodnodige stimulans voor de ontwikkeling van osteoporosemedicijnen en botonderzoek in bredere zin. Dit zal echter onvoldoende zijn om de huidige kloof te dichten. Er moet dus ook meer worden ingezet op primaire preventie, zoals bij jonge postmenopauzale vrouwen, en op secundaire preventie. Ook de perceptie dat osteoporose een ziekte is die alleen vrouwen treft, moet worden aangevochten om ook de diagnose en de resultaten bij mannen te verbeteren.
Inzetten op preventie
Primaire preventie van osteoporose richt zich vooral op levensstijlmaatregelen, zoals voldoende inname van calcium en vitamine D, regelmatige lichaamsbeweging, vermijden van tabak en overmatig alcoholgebruik, en strategieën om vallen te voorkomen. Farmacologische interventies zoals zoledronaat bleken effectief als primaire preventie bij jonge postmenopauzale vrouwen.
Secundaire preventie legt de nadruk op fractuurrisicobeoordeling (met behulp van instrumenten zoals FRAX), botmineraaldichtheidstesten (BMD) en het starten van osteoporosemedicatie zoals bisfosfonaten (alendronaat, risedronaat), denosumab, teriparatide en romosozumab, maar omvat ook voorlichting en regelmatige controle op therapietrouw en bijwerkingen en valpreventieprogramma's.
Bronnen :
1. Lancet Diabetes Endocrinology. A new dawn for osteoporosis drug development. Lancet Diabetes Endocrinol. 2026 Mar;14(3):187. doi: 10.1016/S2213-8587
(2) Wen, F., Du, H., Ding, L., Hu, et al. Clinical efficacy and safety of drug interventions for primary and secondary prevention of osteoporotic fractures in postmenopausal women: Network meta-analysis followed by factor and cluster analysis. PLoS ONE, 15. doi.org/10.1371/journal.pone.0234123.
