Snellere veroudering bij hiv: met een antiretrovirale behandeling win je bijna vier jaar
Personen met hiv verouderen sneller. Met een biologische klok gebaseerd op het plasmaproteoom hebben vorsers aangetoond dat een antiretrovirale behandeling die biologische veroudering met bijna vier jaar afremt.(1) Dr. B. Ryan (Zwitserland): “Onze bevindingen bevestigen de huidige consensus: snel een antiretrovirale behandeling starten zodra een hiv-infectie wordt gediagnosticeerd. Dat moet nu worden gevalideerd in een meer gediversifieerde patiëntengroep.”
Meerdere studies hebben aangetoond dat personen met hiv sneller verouderen en een hoger risico lopen op leeftijdsgebonden comorbiditeiten (hart- en vaataandoeningen, diabetes,…). Dat zou toe te schrijven zijn aan de persisterende ontsteking.(2) In een recent gepubliceerde studie(3) is aangetoond dat de proteoom- en epigenetische scores mogelijke biomarkers zijn van veroudering en van het risico op ziekte. Als de infectie het verouderingsproces versnelt, zou de behandeling dat dan kunnen afremmen? Wat is er vastgesteld bij de personen uit de Swiss HIV Cohort Study?
Vier jaar winnen met antiretrovirale behandeling
Een proteomische verouderingsklok (Proteomic Aging Clock, PAC) raamt de biologische leeftijd door analyse van duizenden eiwitten in het plasma. De vorsers hebben 941 plasmastalen van personen met hiv die een antiretrovirale behandeling kregen, geanalyseerd en vergeleken met plasmastalen van een tweede cohorte van tachtig hiv-dragers, die 294 plasmastalen hebben afgegeven voorafgaand aan de antiretrovirale behandeling (meetbare viruslast) en na de antiretrovirale behandeling (onmeetbaar lage viruslast).
Bij de onbehandelde personen met hiv bedroeg de mediane veroudering tien jaar. Een antiretrovirale behandeling gedurende een mediaan van 1,55 jaar remde het verouderingsproces af met gemiddeld 3,7 jaar, een statistisch significant verschil (p = 0,0001). Bij trajectanalyses is vastgesteld dat de leeftijd volgens de proteomische verouderingsklok alsmaar dichter bij de chronologische leeftijd kwam naarmate de antiretrovirale behandeling werd voortgezet en goed werd nageleefd.
Vergelijkbaar met epigenetische verouderingsklok
De PAC detecteert veranderingen van de inflammatoire signatuur. De tendens van de PAC blijkt vergelijkbaar te zijn met die van de epigenetische verouderingsklok.(4) De PAC was echter gevoeliger voor immunologische veranderingen op korte termijn, nam sneller toe tijdens een onbehandelde infectie en vertraagde meer zodra de hoeveelheid hiv-RNA in het plasma onmeetbaar laag was geworden dankzij de antiretrovirale behandeling.
Dr. Ryan: “Dat correleerde niet significant met een stijging van het aantal CD4+ of CD8+ T-lymfocyten, wat erop wijst dat dat veeleer toe te schrijven is aan een remodellering van de ontsteking en de aangeboren immuniteit en niet aan een reconstitutie van de T-lymfocytenpopulaties."
Belang van vroeg starten
De studie bevestigt het belang van het vroeg starten van een antiretrovirale behandeling en een optimale therapietrouw om de veroudering af te remmen. Dr. Ryan: “Doordat er plasmastalen beschikbaar waren tot acht jaar voor het starten van de antiretrovirale behandeling, hebben we het effect van de behandeling op de verkorting van de telomeren, de epigenetische veroudering en de veroudering van het proteoom kunnen meten. Een ongecontroleerde hiv-infectie correleerde altijd met een snellere veroudering.”
De ontdekking opent perspectieven. Door bepaling van de biologische markers tijdens de follow-up zou je de behandeling kunnen aanpassen, vooral bij hiv-dragers die op een gegeven ogenblik een hoger risico op complicaties zouden lopen als gevolg van de behandeling of de levenswijze.
Referenties:
1. Ryan B, et al. A plasma proteomic aging clock reflects reversal of accelerated aging in people with HIV under antiretroviral therapy. ESCMID Global 2026.Oral presentation.
2. Nasi M, et al. Ageing and inflammation in patients with HIV infection. Clin Exp Immunol. 2017 Jan;187(1):44-52. doi: 10.1111/cei.12814. Epub 2016 Aug 9. PMID: 27198731; PMCID: PMC5167025
3. Zhang, Y., Matzaraki, V., Vadaq, N. et al. Opposite effects of chronic HIV infection and antiretroviral medication on organismal and organ-specific biological aging. Nat Commun 17, 2572 (2026). https://doi.org/10.1038/s41467-026-69412-1
4. Schoepf I.C, et al. Epigenetic ageing accelerates before antiretroviral therapy and decelerates after viral suppression in people with HIV in Switzerland: a longitudinal study over 17 years. Lancet Healthy Longevity 2023;4(5),e211-e218