Gevolgen van neurologische complicaties bij covid-19
Al zeer vroeg in de coronapandemie was duidelijk geworden dat veel patiënten die zo ziek waren dat ze in het ziekenhuis moesten worden opgenomen, neurologische problemen vertoonden. Daarom is een wereldwijd netwerk opgericht om informatie te verzamelen over de incidentie, de ernst en de gevolgen van neurologische complicaties van covid-19.
Onlangs is een eerste analyse gepubliceerd van de gegevens die werden verzameld door het GCS-NeuroCOVID-consortium en het ENERGY-consortium. De analyse betreft 3.744 volwassenen (13 landen, 4 continenten) die in het ziekenhuis waren opgenomen wegens covid-19. De patiënten werden in drie groepen ingedeeld:
- een 'covid-19'-cohorte: 3.055 patiënten met of zonder neurologische verschijnselen;
- een 'neurologische' cohorte: 475 patiënten met neurologische symptomen, die werden geregistreerd door het GCS-NeuroCOVID-consortium;
- een 'ENERGY'-cohorte: 214 patiënten die door een neuroloog waren geëvalueerd en zich bereid hadden verklaard te worden opgenomen in het register van de Europese Academie voor Neurologie.
De analyse leert dat 82% van de patiënten volgens eigen zeggen of onderzoek door een arts neurologische symptomen had. De frequentste neurologische symptomen die door de patiënten zelf waren aangegeven, waren hoofdpijn (40% van de patiënten) en verlies van reuk- en smaakzin (30%).
Klinische syndromen waargenomen door artsen (ongeacht of de patiënt zich al dan niet bewust was van het probleem) waren vooral een acute encefalopathie (met gevoels- en bewustzijnsstoornissen, verwardheid, agitatie, wanen, het gevoel zichzelf niet meer te zijn) (bijna 50%), coma (17%) en CVA (6%).
Aanvankelijk was er ongerustheid over het risico op meningitis en encefalitis, maar die complicaties blijken zeer zelden op te treden (minder dan 1% van de patiënten).
Een vooraf bestaande neurologische aandoening (aantasting van de hersenen, het ruggenmerg of de perifere zenuwen, vasculaire, auto-immune of degeneratieve aandoening) was de sterkste voorspeller van het optreden van neurologische complicaties bij covid-19 (2x hoger risico). Het overlijdensrisico was 6x hoger bij patiënten met neurologische symptomen als gevolg van covid-19, ongeacht de ernst ervan (van een hinderlijke, maar onschadelijke anosmie tot een soms tragisch CVA).
Het artikel vestigt ook de aandacht op het feit dat, ook als de patiënt geluk heeft en herstelt, hij nog niet definitief uit de problemen is. Het is nog niet duidelijk hoe de gezondheid op lange termijn zal evolueren.
Chou SH-Y et al. JAMA Network Open. 2021; 4: e2112131.
https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2779759