Muziek bevordert de rijping van de hersenen bij extreme prematuren
Zwitserse vorsers hebben ontdekt dat muziek die speciaal is gecomponeerd voor de allerkleinsten, de ontwikkeling van de hersennetwerken bij extreme prematuren bevordert. Hun hersenen groeien dan nagenoeg even goed als die van aterme geboren kinderen.
Dankzij de aanwinsten in de neonatale geneeskunde nemen de overlevingskansen van prematuren almaar toe. Extreme prematuren (geboren voor de 32e zwangerschapsweek) lopen echter een hoog risico op ontwikkeling van neuropsychologische stoornissen met als gevolg daarvan leerstoornissen, aandachtsstoornissen, emotionele afwijkingen ...
Die fragiele pasgeborenen worden in een couveuse gelegd waar een temperatuur heerst gelijk aan die in de moederbuik. Maar de omgeving van de intensive care is lawaaierig en stresserend. Om de baby's gerust te stellen, zijn de vorsers op het idee gekomen om de omgeving te verrijken met aangename, structurerende prikkels. En aangezien het gehoorsysteem van extreme prematuren al matuur is, leek muziek zich daar goed voor te lenen.
De wetenschappers hebben daarvoor een beroep gedaan op Andreas Vollenweider, een componist uit Zurich, die drie muzikale sporen van telkens acht minuten heeft gecreëerd aangepast aan de allerkleinsten, met ontspannende omgevingsgeluiden, punjigeluiden (de punji is de Indische fluit die slangenbezweerders gebruiken), harp en klokjes. De stukken hadden tot doel ritme te brengen in de dag van de baby's: muziek bij het ontwaken, muziek bij het inslapen en muziek tijdens de waakfasen.
Om de werkzaamheid van die muziek te evalueren, hebben ze een studie uitgevoerd bij prematuren, die vanaf een zwangerschapsleeftijd van 33 weken tot ontslag of de leeftijd die ze zouden hebben bereikt in geval van een aterme zwangerschap, werden blootgesteld aan de drie muziekstukken. De resultaten van een functionele MRI in rust bij die prematuren werden dan vergeleken met die van prematuren en aterme geboren zuigelingen die niet werden blootgesteld aan muziek.
De resultaten blijken zeer interessant te zijn. Zonder muziek was de functionele connectiviteit tussen de hersenzones van de prematuren minder goed dan bij de aterme geboren baby's, wat het negatieve effect van een vroeggeboorte bevestigt. De zone die het meest werd aangetast, was het saliencenetwerk (letterlijk vertaald: opvallendheidsnetwerk) met zones die meespelen bij de sensorische en hogere cognitieve functies. Dat netwerk detecteert de informatie, evalueert de relevantie ervan op een gegeven ogenblik en maakt dan een verband met de andere hersennetwerken. Het saliencenetwerk is essentieel om cognitieve taken te leren en uit te voeren, voor de sociale relaties en het beheer van de emoties.
De netwerken van prematuren die naar de muziek van Andreas Vollenweider luisterden, bleken aanzienlijk beter te zijn. De connecties tussen het saliencenetwerk en de auditieve cortex, de sensorimotorische cortex en de frontale cortex waren veel actiever en bijna vergelijkbaar met wat werd gezien bij baby's die na 37 weken amenorroe op de wereld waren gebracht.
De eerste kinderen die aan de studie hebben deelgenomen, zijn nu zes jaar oud, een leeftijd waarop je de eerste cognitieve stoornissen kan detecteren. De wetenschappers gaan nu een volledige cognitieve en sociaal-emotionele evaluatie uitvoeren bij die kinderen. Hopelijk blijven de positieve resultaten die tijdens de eerste levensweken werden geregistreerd, gehandhaafd.
(referentie: PNAS, 28 mei 2019, doi: 10.1073/pnas.1817536116)