Schizofrenie: de virtuele avatar, een nieuw therapeutisch spoor
25% van de schizofrene patiënten blijft dreigende en beledigende stemmen horen ondanks een behandeling met antipsychotica. Britse vorsers hebben een behandeling ontwikkeld die een personage in de vorm van een avatar associeert met "stemmen". De patiënt moet dan leren die avatar te trotseren en te domineren. De eerste resultaten zien er alvast goed uit.
Een kwart van de patiënten met psychotische stoornissen vertoont nog altijd auditieve verbale hallucinaties ondanks behandeling met antipsychotica en psychotherapie. Om dat therapieresistente symptoom te behandelen, heeft een Britse groep de avatartherapie ontwikkeld, die gebaseerd is op een interactie tussen de patiënt en een digitale avatar. De auteurs hebben een monocentrisch, gerandomiseerd, gecontroleerd, enkelblind onderzoek uitgevoerd bij 150 patiënten van 18 tot 65 jaar met schizofrenie of een andere psychotische stoornis, die tijdens de laatste 12 maanden voor inclusie in de studie persisterende auditieve verbale hallucinaties hadden vertoond.
Prof. Tom Craig et coll. hebben de patiënten willekeurig ingedeeld in twee groepen van telkens 75 patiënten. De eerste groep kreeg de avatartherapie boven op de medicamenteuze behandeling en de controlegroep kreeg een verbale en ondersteunende therapie die voldeed aan dezelfde vereisten als de avatartherapie. De behandeling werd gegeven door getrainde therapeuten. Het aantal en de frequentie van de sessies waren vergelijkbaar in de twee groepen.
Bij de avatartechniek wordt samen met de patiënt een driedimensionaal personage gecreëerd dat verantwoordelijk wordt gehouden voor de stemmen die de patiënt hoort. Bij de volgende stap treedt de therapeut op en laat hij de avatar dingen zeggen die de patiënt eerder heeft gemeld (de inhoud van de gebruikelijke hallucinaties met doorgaans negatieve commentaren of beledigingen). De patiënt wordt dan uitgenodigd om de avatar te trotseren, hem op zijn plaats te zetten en hem te onderdrukken door het hoofd te bieden aan de stemmen van zijn vermeende achtervolger. Tijdens de laatste sessies gaat de avatar onder controle van de therapeut geleidelijk minder vijandig worden en de kwaliteiten van de patiënt herkennen.
De patiënten hebben wekelijks een sessie van 50 minuten gevolgd gedurende 6 weken. De hallucinaties werden bij inclusie in de studie en na 12 en 24 weken geëvalueerd met een schaal voor evaluatie van psychotische symptomen (PSYRATS-AH) (maximale score van 44 punten).
Na de drie maanden experimenteren waren de auditieve verbale hallucinaties verminderd. Het verschil was echter significant groter in de avatargroep. Na 24 weken was het verschil kleiner geworden, wat erop wijst dat de interventie vooral doeltreffend is op korte termijn.
De initiële score in beide groepen was ongeveer 30/44. Na 12 weken was de gemiddelde score in de avatargroep gemiddeld 3,82 punten lager dan in de controlegroep. Na 24 weken was de score vergelijkbaar in de twee groepen.
De auteurs van de studie vinden dat multicentrische studies wenselijk zijn om het therapeutische potentieel van de avatartechniek te bevestigen. Mocht dat inderdaad het geval zijn, zou dat een innovatieve optie kunnen worden bij de behandeling van auditieve verbale hallucinaties in combinatie met de gebruikelijke behandeling van de ziekte.
(referentie: The Lancet Psychiatry, 23 november 2017, DOI: 10.1016/S2215-0366(17)30427-3)