Migraine aan eind van menstruatie: een verhaal van ijzer
Het is bekend dat migraine een groot probleem is bij vrouwen, vooral tijdens de menstruatie. Maar is dat enkel toe te schrijven aan hormonen? Op grond van jaren observatie heeft een groep vorsers uit North Carolina een nieuwe vorm van menstruele migraine gediagnosticeerd die optreedt op het einde van of enkele dagen na de menstruatie en die niet toe te schrijven is aan de hormonale schommelingen tijdens die periode, maar wel aan het bloedverlies en dus het verlies van ijzer.
Ze hebben hun studie gepubliceerd in het tijdschrift Headache. Die studie bevestigt de hypothese voor de eerste keer en heeft op het recente congres van de American Headache Society, dat heeft plaatsgevonden in Scottsdale, Arizona, de prijs voor de beste studie gekregen.
Migraine en bloedverlies tijdens de menstruatie
Menstruele migraine begint klassiek tijdens de menstruatie en wordt toegeschreven aan de hormonale schommelingen die kenmerkend zijn voor die periode. Dr. Anne Calhoun had evenwel opgemerkt dat een aantal van haar patiënten aan het Carolina Headache Institute migraineaanvallen kreeg op het einde van de menstruatie en zelfs een of twee dagen na de menstruatie. Die konden dus niet worden toegeschreven aan het hormonale klimaat. In de overtuiging dat het ging om menstruele migraine, formuleerde dr. Calhoun de hypothese dat de migraine zou kunnen te wijten zijn aan belangrijk bloedverlies met op de duur een daling van het ferritinegehalte. Het is inderdaad bekend dat een lage ferritinespiegel, anemie, hypoxie en hypercapnie kan veroorzaken die gepaard gaan met migrainesymptomen als gevolg van vasodilatatie. Er moest dus een studie worden uitgevoerd om die interessante hypothese te toetsen.
IJzer
De studie werd uitgevoerd bij 119 consecutieve patiënten die tijdens een periode van zes maanden op spreekuur werden gezien. De patiënten waren gemiddeld 39 jaar oud. De vorsers hebben hun studie beperkt tot patiënten met regelmatige cycli. 30 (35,3%) van de 85 vrouwen die aan dat criterium beantwoordden, vertoonden migraineaanvallen, vooral op het einde van de menstruatie, gedurende twee tot drie dagen. De migraine was ernstig gedurende minstens 24 uur. Van de 30 patiënten had 93,3% een laag ferritinegehalte (< 50 ng/ml) en bij de helft was het ferritinegehalte zeer laag (lager dan 18 ng/ml, de ondergrens van het normale bereik bij vrouwen). Na behandeling met ijzer per os of intraveneus als het ferritinegehalte zeer laag was, stabiliseerde de situatie na enkele maanden en verdween de migraine zeven tot negen maanden na het begin van de behandeling. Het spreekt voor zich dat verder onderzoek vereist is om te bevestigen dat migraine op het einde van de menstruatie een aparte vorm van migraine is.
Ref.: Calhoun A et al. Headache 2017(1);57:17-20.