Antidepressiva off-label = gevaarlijk
Antidepressiva voorschrijven in indicaties die niet officieel erkend zijn, is niet zonder risico en al zeker niet als het niet gebaseerd is op wetenschappelijke bewijzen.
Overal worden almaar meer antidepressiva voorgeschreven. In de VS is het aantal voorschriften voor antidepressiva tussen 2014 en 2015 gestegen met 3,9 miljoen eenheden. Volgens een artikel in de British Medical Journal zouden antidepressiva in ongeveer een derde van de gevallen worden voorgeschreven in indicaties die niet officieel zijn goedgekeurd. Ze worden onder meer gebruikt bij de behandeling van pijn, slapeloosheid en migraine. Er zijn echter maar weinig wetenschappelijke bewijzen dat antidepressiva werkelijk werken in die indicaties.
De auteurs van het artikel hebben 100.000 voorschriften voor antidepressiva die tussen 2003 en 2015 werden uitgereikt aan meer dan 20.000 patiënten in de huisartsgeneeskunde, onder de loep genomen. In bijna 30% van de gevallen werden antidepressiva, vooral tricyclische antidepressiva, SSRI's en SNRI's, voorgeschreven in niet officieel erkende indicaties. Slechts in 16% van de gevallen werden de voorschriften opgesteld voor indicaties die direct worden ondersteund door wetenschappelijke studies. In 40% van de gevallen was er echter geen formeel bewijs van de waarde van het antidepressivum in kwestie, maar wel voor een ander van dezelfde therapeutische klasse. In de overige 44% van de gevallen was er onvoldoende bewijskracht.
Er zijn tal van redenen waarom artsen antidepressiva ook voorschrijven in niet officieel erkende indicaties: het kan zijn dat de artsen niet op de hoogte zijn van de laatste indicaties voor geneesmiddelen, aanpassing aan de gezondheidsverzekering van de patiënt en risico van alternatieven. De artsen blijken echter ook niet te weten dat het gebruik van antidepressiva buiten officieel erkende indicaties meerkosten met zich mee kan brengen en de patiënt nodeloos blootstelt aan de bijwerkingen van die geneesmiddelen.
Volgens de auteurs moeten de indicaties voor die geneesmiddelen dus opnieuw duidelijk worden gedefinieerd en moeten de artsen daarover worden ingelicht.
Wong J et al. Off-label indications for antidepressants in primary care: descriptive study of prescriptions from an indication based electronic prescribing system. BMJ 2017;356:j603