De hersenen, het beeld en ApoE4
Het begint als een fabel, maar de moraal van het verhaal is nog niet geschreven. Er wordt al lang gezocht naar vroege markers van dementie. In deze studie hebben de vorsers de twee al bekende markers gecombineerd.
Met het verouderen ondergaan de hersenen fysiologische veranderingen waardoor de cognitieve functies verzwakken, ook bij mensen zonder dementie. De auteurs hebben die fysiologische veranderingen onderzocht in de hoop zo een beter inzicht te krijgen in de pathologische veranderingen.
Ze hebben daarom een gekruiste studie uitgevoerd van de effecten van de leeftijd, het geslacht en ApoE4 op het geheugen, de hersenstructuren waaronder het volume van de hippocampus en de beelden van een amyloïd-PET-scan bij gezonde mensen van 30-95 jaar (n = 1246) van wie er 1209 50-95 jaar oud waren.
Zoals te verwachten was, verminderde het geheugen met de leeftijd. Ook de hippocampus werd geleidelijk kleiner tussen de leeftijd van 30 en 60 jaar en sneller vanaf de leeftijd van 60 jaar. De hippocampus was significant groter bij vrouwen dan bij mannen. Het verschil was nog groter vanaf de leeftijd van 60 jaar. Bij evaluatie van de cognitieve functies konden ze aantonen dat het geheugen sneller achteruitging bij mannen dan bij vrouwen en dat al vanaf de leeftijd van 40 jaar.
Een amyloïd-PET-scan toonde een normale dichtheid van amyloïd tot de leeftijd van 70 jaar met daarna een toename. Er werd geen verschil in amyloïdafzettingen vastgesteld tussen mannen en vrouwen. De ApoE4-status blijkt geen effect te hebben op het geheugen en het volume van de hippocampus ongeacht de leeftijd en dat zowel bij mannen als bij vrouwen. Vanaf de leeftijd van 70 jaar vertoonden ApoE4-dragers meer amyloïdafzettingen dan de proefpersonen zonder ApoE4. Ook was er een verschil in de leeftijd waarop de eerste afzettingen konden worden vastgesteld: 57 jaar bij de ApoE4-dragers en 64 jaar bij de anderen.
Mannen zijn wat dat betreft dus het zwakke geslacht: hun geheugen gaat sneller achteruit en hun hippocampus wordt kleiner. De studie bevestigt ook de sterke correlatie tussen ApoE4 en het verschijnen van amyloïdafzettingen. De cognitieve functies beginnen sneller te verzwakken en de hippocampus begint sneller kleiner te worden dan wat aanvankelijk werd gedacht, en ruim voor het verschijnen van de eerste amyloïdafzettingen. Dat lijkt erop te wijzen dat andere neurobiologische processen meespelen. De afzetting van amyloïd zou dan maar een laat teken zijn. De oorzaken van de aftakeling van de hersenstructuren en de cognitieve functies bij het verouderen moeten dus hogerop worden gezocht.