Ziekenhuis of gevangenis: het theorema van Penrose
75 jaar geleden heeft Lionel Shaples Penrose, wiskundige, geneticus en psychiater, een hypothese geformuleerd die stelt dat er een negatieve correlatie bestaat tussen het aantal psychiatrische bedden en de gevangenispopulatie.
Die kwestie beroert de vorsers nog altijd en wordt almaar prangender in onze maatschappij. Het geval van Zuid-Amerika blijkt bijzonder interessant te zijn wat dat betreft. Vorsers hebben de evolutie van de situatie in Zuid-Amerika sinds de jaren negentig onderzocht.
Waarom 1990? Omdat op die datum de verklaring van Caracas werd ondertekend. Die verklaring heeft de basis gelegd voor een herstructurering van de geestelijke gezondheidszorg in Latijns-Amerika. Die zorg moest voortaan worden gebaseerd op wetenschappelijk bewijsmateriaal en met respect voor de rechten van de mens.
De vorsers hebben eerst het aantal psychiatrische bedden sinds 1990 geteld en hebben die gegevens vergeleken met de evolutie van het aantal gevangenen. Ze hebben dat gedaan met verschillende regressiemodellen. Ook werd rekening gehouden met economische covariabelen. Voor hun studie zijn de auteurs uitgegaan van gegevens die werden verzameld in Argentinië, Bolivië, Brazilië, Chili, Paraguay en Uruguay.
Sinds de jaren negentig is het aantal psychiatrische bedden in die 6 landen gedaald met 2% tot 71,9%, terwijl het aantal gevangenen is gestegen met 16,1% tot 272%. Afschaffing van één psychiatrisch bed correleerde gemiddeld met een stijging met 5,18 gevangenen (95% BI 3,10-7,26; p = 0,001) (en met 2,78 gevangenen als de economische situatie werd beschouwd als een covariabele). Het verband tussen het aantal psychiatrische bedden en het aantal gevangenen veranderde nagenoeg niet als inkomensongelijkheid werd geëvalueerd als covariabele.
De hypothese van Penrose blijkt dus in dit geval op te gaan. Er moeten maatregelen worden genomen op meerdere niveaus. Anders dreigt het aantal gevangenen almaar toe te nemen.