Om er het hoofd bij te verliezen...
Oudere patiënten ontwikkelen gemakkelijker wanen dan jonge. Het vooruitzicht van een heelkundige ingreep kan dat risico nog verhogen. Maar is dat de enige factor? Blijkbaar is daar niet zoveel onderzoek naar verricht.
Vorsers uit de Verenigde Staten hebben onderzocht of depressieve symptomen en pijn invloed hebben op het optreden van wanen bij ouderen. Ze hebben een prospectieve studie uitgevoerd bij 459 niet-demente ouderen van 70 jaar of meer die een orthopedische heelkundige ingreep moesten ondergaan. De patiënten werden in de studie opgenomen tussen juni 2010 en augustus 2013.
Aan de patiënten werd gevraagd om de intensiteit van de pijn te rapporteren net voor de operatie en tijdens de laatste 7 dagen voor de operatie op een visuele analoge schaal van 0 tot 10. Depressieve symptomen werden voor de operatie geëvalueerd met een specifieke geriatrische schaal van 15 items, de Geriatric Depression Scale. De episoden van wanen werden geëvalueerd met een verwardheidsschaal. Het verband tussen de verschillende elementen werd onderzocht door middel van multivariate analyse.
23% van de patiënten heeft wanen ontwikkeld na de operatie. De incidentie van wanen was significant hoger bij de patiënten met symptomen van depressie dan bij de patiënten zonder. Het relatieve risico was 60% hoger (RR = 1,6; 95% BI: 1,2-2,3). Het gecorrigeerde risico was ook hoger in geval van preoperatieve pijn: stijging van het risico met 7-8% bij elke toename van de pijn met één punt. Bij een gestratificeerde analyse liepen de depressieve patiënten een 21% hoger risico bij elke stijging van de score van ernstige pijn met 1 punt. Dat wijst op een significante interactie tussen beide. Het risico op wanen steeg met 13% bij elke stijging van de gemiddelde pijnscore met 1 punt, maar dat verband was niet significant.
De auteurs concluderen dan ook dat bij oude patiënten die een operatie moeten ondergaan, bijzondere aandacht moet worden besteed aan pijn en depressie. Pijn en depressie kunnen immers het risico op wanen verhogen of een cumulatief effect hebben.