Anesthesie: het proces van vergeten
Na een heelkundige ingreep treedt vaak geheugenverlies op. Waarom dat zo is, weten we niet. Meerdere factoren zouden daar een rol bij kunnen spelen, maar Canadese vorsers hebben misschien een gemeenschappelijk mechanisme gevonden.
Ongeveer een derde van de volwassenen en de helft van de bejaarden die een algemene anesthesie ondergaan, vertonen een cognitief falen op meerdere niveaus zoals geheugenverlies bij ontslag uit het ziekenhuis. Erger nog, 10% van de patiënten blijkt drie maanden later nog altijd geheugenstoornissen te vertonen. Die gaan gepaard met andere problemen, die een negatieve weerslag hebben op de autonomie en de levenskwaliteit van de patiënt. Dat verhoogt dan weer het risico op plaatsing en ook de sterfte.
Anesthetica blokkeren het geheugenproces door activering van de GABAA-receptoren. Enkele minuten na eliminatie van het anestheticum kan die receptor weer normaal worden geactiveerd. Onderzoekers hebben dan ook altijd gedacht dat de langetermijneffecten van een narcose elders moeten worden gezocht. Canadese vorsers hebben nu een in-vitrostudie uitgevoerd om na te gaan of blootstelling aan een anestheticum dergelijke stoornissen op lange termijn kan veroorzaken.
Ze hebben muizen behandeld met etomidaat, een anestheticum dat inwerkt op de GABAA-receptoren en snel wordt geëlimineerd. Bij toediening van een lage dosis duurt het effect op het geheugen 24-72 uur. Dergelijke uitvalsverschijnselen werden niet waargenomen bij muizen die werden behandeld met dexmedetomidine, een adrenerg sedativum dat niet inwerkt op GABAA-receptoren. Ze hebben ook de synaptische plasticiteit getest van de neuronen die werden blootgesteld aan anesthetica, en hebben daarbij vastgesteld dat etomidaat de plasticiteit verminderde. Dat effect blijkt te verdwijnen na een week. Bij toediening van hogere doses veroorzaakte etomidaat geheugenverlies gedurende een week en dat effect verdween na twee weken.
Voor de Canadese vorsers staat het buiten kijf dat diezelfde mechanismen meespelen bij de mens en dat de incidentie van die effecten nog hoger is bij ouderen. Ze stellen zelfs voor om een antidotum te geven om het geheugen sneller te herstellen.