Alcoholisme: de connecties traceren
De witte stof betaalt een zware tol bij chronisch alcoholmisbruik. Met diffusietensorbeeldvorming (DTI) kan je het verloop van de neuronen traceren.
DTI is een vorm van beeldvorming door magnetische kernspinresonantie, waarbij de diffusie van watermoleculen op elk beeldpunt kan worden berekend omdat toch gewoonlijk waterstofionen (H+) worden gevolgd. Met die techniek kan je weefsels die te lijden hebben onder de alcoholverslaving, en het eventuele herstel ervan, in vivo evalueren bij patiënten die niet meer drinken, en kan je verdere aftakeling van de weefsels volgen in geval van recidief.
Sommige proefpersonen vertoonden verschillende medische of neuropsychiatrische aandoeningen, maar andere vertoonden louter een normale veroudering. De patiënten bij wie alcoholafhankelijkheid werd gediagnosticeerd, voldeden aan de criteria van de DSM-IV. De controlepersonen voldeden niet aan de criteria van afhankelijkheid of misbruik van alcohol of drugs.
De zieke neuronen bekijken
De onderzoekers hebben bij 56 controlepersonen en 47 alcoholisten twee tot vijf maal een DTI uitgevoerd over een periode van één tot acht jaar. Zo hebben ze veranderingen en verschillen tussen de groepen kunnen opsporen. De studie werd uitgevoerd van 2000 tot 2011. De anisotropiefractie (AF) verminderde sterk met de leeftijd. De anisotropie meet de diffusie van watermoleculen via de vezels, maar loodrecht op de zenuwvezels. Bij beeldvorming zie je dus de as van het axon. De anisotropiefractie meet de gezondheid van het axon en ligt tussen 0 en 1. Hoe dichter de AF bij 1 ligt, des te beter is de axonale diffusie. De AF was veel lager bij alcoholisten dan bij patiënten die niet alcoholverslaafd waren.
Tijdens de follow-up heeft 57% van de alcoholisten het drinken stopgezet, 21% is daarna opnieuw licht gaan drinken en 21% is opnieuw veel gaan drinken (> 5 kg alcohol/jaar).
Stoppen met drinken is goed
Niettegenstaande de daling van de AF bij de alcoholverslaafde patiënten en de regressie als gevolg van de leeftijd verbeteren de waarden bij de patiënten die waren gestopt met drinken, tot het niveau dat werd gezien bij de niet alcoholverslaafde patiënten. Een recidief van alcoholisme had daarentegen een negatieve impact. De diffusie was zeer gestoord bij de patiënten die bleven drinken. Bij de 'zware' drinkers wezen de resultaten op een versnelde veroudering. Daarbij werden de microstructuren van het corpus callosum aangetast, maar niet de macrostructuur. De vorsers hebben ook vastgesteld dat vooral de projectie- en associatiebanen bovenaan en vooraan in de hersenen werden aangetast.
Na stoppen met drinken herstelde de structuur van de hersenen weer bijna volledig met een reorganisatie en herstel van de myelineschede. Een terugval had echter een zeer zware weerslag op die microstructuur en resulteerde in een snellere veroudering.