Deep brain stimulation vermindert freezing bij Parkinsonpatiënten
Subthalamic deep brain stimulation verlaagt het voorkomen en de ernst van freezing, een typisch fenomeen bij de ziekte van Parkinson.
Kenmerkend voor Parkinsonpatiënten is het vertragen en het ongewenst stilvallen van de beweging. Er doen zich ook motorisch-cognitieve problemen voor die zich kunnen uiten in een soort 'bevriezing' van de gang: de patiënten slagen er plotseling niet meer in om in beweging te komen of verder te wandelen. "Alsof je voeten aan de grond zijn gekleefd", omschrijven ze het vaak zelf. Door dit fenomeen van freezing lopen ze een verhoogd risico op vallen, bewegen ze onzeker en vermindert hun mobiliteit.
De onderzoeksgroep van Professor Alice Nieuwboer (Neuromotorische Revalidatie, Revalidatiewetenschappen, KU Leuven) ging de effecten na van subthalamic deep brain stimulation (STN-DBS) op freezing in een prospectieve gecontroleerde studie in 41 Parkinsonpatiënten die minstens 5 jaar aan deze ziekte lijden.
De patiënten werden verdeeld in 2 groepen: 24 patiënten, waarvan 20 met freezing, werden behandeld met STN-DBS en 17 andere, waarvan 15 met freezing, kregen de beste medische zorgen toegediend. Het primaire eindpunt van deze studie was de nieuwe Freezing of Gait Questionnaire (NFOGQ) 6 maanden na de ingreep. Andere eindpunten waren de NFOGQ op 12 maanden en de klinische uitkomst (Unified Parkinson's Disease Rating Scale III (UPDRS III), snelheid van stappen, valpartijen en levenskwaliteit) na 6 en 12 maanden.
STN-DBS vergrootte de kans om over te gaan van een 'freezer' naar een 'non-freezer' na 6 en 12 maanden (RR verlaging=0,4). Toch blijft 45% van de freezers dit fenomeen toch nog ervaren 6 en 12 maanden na de ingreep, zij het minder ernstig. Van de 6 patiënten die bij aanvang van de studie geen freezing vertoonden ontwikkelde de helft toch freezing tijdens de opvolging (1/2 van de patiënten behandeld met de beste medische zorgen en 2/4 van de patiënten behandeld met STN-DBS).
In tegenstelling tot de verdergezette beste medische zorgen, verminderde STN-DBS het voorkomen en de ernst van freezing 6 maanden na de ingreep met een blijvend effect na 12 maanden opvolging. Studies met een langere opvolging zijn nodig om na te gaan of de verbeteringen na de behandeling met STN-DBS blijven bij progressie van de ziekte.
Eind oktober 2013 ontving de onderzoeksgroep van Prof Nieuwboer de Malou Malou prijs (uitgereikt door de Koning Boudewijnstichting) voor het onderzoek naar freezing bij Parkinsonpatiënten. De prijs wordt elke twee jaar toegekend aan een onderzoeker of team ter bekroning van een belangrijke wetenschappelijke bijdrage tot de verbetering van de levenskwaliteit van mensen met een neurodegeneratieve hersenaandoening zoals ziekte van Alzheimer of Parkinson.