Bipolaire stoornis: hoe later hoe beter
De evolutie van een bipolaire stoornis valt zeer moeilijk in te schatten. Toch lijken er in de loop van het leven drie periodes van meer uitgesproken kwetsbaarheid voor de ziekte te bestaan. Bovendien lijkt een vroegtijdig optreden een groter aantal depressieve episodes in de verdere evolutie te voorspellen.
De etiologie van de bipolaire stoornis is nog steeds niet erg duidelijk. En studies die mogelijke genetische gevoeligheidsfactoren aan het licht wilden brengen, stootten op heel wat moeilijkheden: er blijkt bij die aandoening een grote fenotypische heterogeniteit te bestaan. Toch is men er op het vlak van de fenotypes in geslaagd de patiënten te groeperen volgens de leeftijd waarop de klinische symptomen voor het eerst optraden. De meeste argumenten voor zo'n groepering berusten wel op observaties van patiëntenreeksen. De evolutie van de bipolaire stoornis zou verschillen naargelang de groep. De onderzoekers konden drie groepen patiënten aflijnen: bij de jongste groep begint de ziekte rond de leeftijd van 16 tot 19 jaar, bij de intermediaire groep treedt ze voor het eerst op rond 24 tot 28 jaar en bij de oudste groep verschijnen de symptomen pas vanaf 32 tot 46 jaar.
Zeventien jaar follow-up
Om na te gaan of die verdeling klopt zetten Coryelle et al. (USA) een prospectieve studie op, wat tot nu toe maar zelden gebeurd was. Ze vergeleken patiënten uit de jongste groep met die uit de oudste groep. Er waren in totaal 427 personen in beide observatiegroepen. Na het uitsluiten van patiënten die minder dan zes maanden follow-up hadden gekregen, observeerden ze de overige deelnemers over gemiddeld 17 jaar, en sommige patiënten zelfs over 25 jaar, met een controlevisite om de zes maanden tijdens de eerste vijf jaar, en vervolgens een jaarlijkse visite. De psychiaters tekenden de respectieve verhoudingen op van het aantal weken depressieve fase en het aantal weken manische of hypomane fase.
Toch enkele beperkingen
Zoals ze al verwacht hadden, gezien de gegevens uit eerdere studies, zagen de wetenschappers bij de groep patiënten met een vroegtijdig begin van de ziekte het grootste aantal crisisperioden, suïcidepogingen en paniekaanvallen. Een vroegtijdig optreden van de ziekte bleek ook significant meer depressieve episodes te voorspellen gedurende de follow-up periode. Een vroegtijdig optreden bleek evenwel niet predictief voor het aantal manische of hypomane episodes. De auteurs erkennen wel dat hun studie een aantal beperkingen kent. Zo werd er geen rekening gehouden met de behandeling die de patiënten misschien kregen. Verschillen tussen die behandelingen of zelfs hun variabiliteit in de tijd zouden de waarnemingen en resultaten hebben kunnen vertekenen. Ook gebeurde de bepaling van de leeftijd waarop de ziekte begon retrospectief, zodat er fouten kunnen opgetreden zijn.
Jongere leeftijd, meer depressie
Niettemin geeft een vroegtijdig optreden van de bipolaire stoornis tot op zekere hoogte een aanwijzing voor een minder gunstige prognose, als we die zien in termen van een meer uitgesproken neiging tot depressieve fasen, zo besluiten de auteurs van de studie.