In de strijd tegen blijvende longschade

Er is veel beweging rond potentiële ziektemodificerende strategieën voor bronchopulmonale dysplasie, een prematuriteit-gerelateerde longziekte met levenslange gevolgen. Prof. Olivier Danhaive, diensthoofd neonatologie in de Cliniques Universitaires Saint-Luc, behandelde het onderwerp op het recente EAPS-congres⁽¹⁾.

Bronchopulmonale dysplasie (BPD) ontstaat door een verstoring van de longontwikkeling als gevolg van extreme vroeggeboorte. In het derde trimester van de zwangerschap is de long van de foetus zich nog volop aan het vormen. Uit de sacculi ontstaan uiteindelijk de longblaasjes, waar de gasuitwisseling plaatsvindt. Maar bij een prematuur geboren baby is dat proces niet rond. Er kan ook een tekort aan surfactant zijn, het kindje moet mechanisch beademd worden en zuurstof toegediend krijgen, er kan sprake zijn van ontstekingen en infecties, een nutriëntentekort, ... Al die factoren samen leiden tot emfyseem, fibrose en een remodellering van de pulmonale architectuur en vasculatuur.

“De effecten van BPD gaan veel verder dan de neonatale periode”, vervolgt prof. Danhaive. “Het kan leiden tot alveolaire aandoeningen, aandoeningen van de grote en kleine luchtwegen, longvaataandoeningen en diverse andere comorbiditeiten. De alveolaire capaciteit is levenslang lager door BPD. Dat geeft geen klachten op 25-jarige leeftijd, maar wel later in het leven, wanneer de longfunctiereserves afnemen. En dat is iets wat we nog maar heel recent observeren, doordat de levensvatbaarheid bij extreme vroeggeboorte in de afgelopen decennia sterk toenam.”

Preventieve en genezende therapieën

Ondanks de grote vooruitgang in de neonatologie blijft een behandeling die de normale longontwikkeling herstelt voorlopig uit. We beschikken in 2026 wél over een omvangrijk en overtuigend corpus aan preklinisch bewijs voor verschillende preventieve en genezende therapieën:

1. Met anakinra, een bestaande, ontstekingsremmende biological die de interleukine-1-receptorantagonist blokkeert, ziet men bij ratmodellen met BPD een herstel van de longstructuur en -bloedvaatjes. Een Australische pilotstudie⁽²⁾ onderzoekt nu of anakinra, IV toegediend gedurende 21 dagen, BPD kan helpen voorkomen bij extreem premature baby’s, en hoe haalbaar die interventie is. 

2. De FOOTPRINTS-studie⁽³⁾ onderzoekt het potentieel van Insulin-like Growth Factor 1 (IGF-1) bij zeer premature (< 28 weken) baby’s om het risico op BPD en overlijden te verlagen. Het verhogen van de IGF-1-concentraties gaf al spectaculair resultaat in dierproeven. Het probleem met IGF-1 is de korte halfwaardetijd: het hormoon moet zo goed als continu IV toegediend worden, waarvoor een centrale lijn geplaatst moet worden.

3. Naast IGF-1 hebben premature baby’s mogelijk ook lagere concentraties van surfactant proteïne D (SP-D) dan voldragen baby’s. Dat eiwit speelt een essentiële rol in de aangeboren longafweer door microben en partikels te helpen elimineren en ontstekingen in de kiem te smoren. Preklinisch onderzoek met SP-D bij vroeggeboren lammeren en een observatiestudie bij 36 beademde premature baby’s toonden een opvallende daling van longontsteking en BPD. Onder meer in Saint-Luc loopt nu een dubbelblinde, multicentrische fase II/III-studie⁽⁴⁾ die de veiligheid en werkzaamheid onderzoekt van recombinant SP-D (zelpultide alfa), ter preventie van BPD.

Drie veelbelovende therapeutische pistes, waar we ook nog exosomen en celtherapieën moeten aan toevoegen. Het blijft weliswaar nog even wachten tot deze middelen (mogelijk) het ziekenhuisbed bereiken.