Tuberculose: hoelang beschermt de preventieve behandeling?

Een preventieve behandeling verlaagt het risico op ontwikkeling van een actieve tuberculose bij patiënten die geïnfecteerd zijn met Mycobacterium tuberculosis. Het is bewezen dat een preventieve behandeling doeltreffend is, maar het is niet duidelijk hoelang die bescherming aanhoudt. In september 2026 is in The Lancet Respiratory Medicine een meta-analyse gepubliceerd, die leert dat het grotendeels afhangt van de incidentie van tuberculose in het desbetreffende land.

De auteurs hebben de samengevoegde gegevens van 44 cohortonderzoeken bij in het totaal 84.128 patiënten in 24 landen geanalyseerd. Alle patiënten waren in nauw contact geweest met een tuberculosepatiënt en hadden een positieve tuberculinetest of IGRA. 44.182 patiënten hadden een preventieve behandeling gekregen, hoofdzakelijk isoniazide gedurende zes tot negen maanden. De auteurs hebben het risico op actieve tuberculose onderzocht volgens de nationale incidentie: laag (minder dan 20 gevallen/100.000 inwoners/jaar), intermediair (20-100) of hoog (meer dan 100). In het totaal zijn 1.080 gevallen van tuberculose gediagnosticeerd tijdens een follow-up van 515.560 persoonsjaren.

De bescherming hangt af van de incidentie

De preventieve behandeling resulteerde in een sterke daling van het risico op tuberculose na een jaar in de landen met een intermediaire (gecorrigeerde HR 0,14; 95% BI: 0,09-0,21) en een lage incidentie (HR 0,21; 95% BI: 0,17-0,26). In de landen met een hoge incidentie bleek de beschermende werking veeleer beperkt te zijn (HR 0,57; 95% BI: 0,31-1,07) en was er geen statistisch significant verschil na een jaar.

In de landen met een intermediaire incidentie hield de bescherming acht jaar aan (HR 0,15; 95% BI: 0,07-0,33). In de landen met een lage incidentie hield die circa 13 jaar aan (HR 0,65; 95% BI: 0,43-1,00). Het verschil was net niet statistisch significant. Maar in de landen met een hoge incidentie taande de beschermende werking al na één jaar. Dat verschil is mogelijk toe te schrijven aan een herinfectie door persisterende blootstelling aan M. tuberculosis.

De behandeling afmaken, maakt dat het verschil?

In de landen met een lage of intermediaire incidentie was het risico bij de patiënten die de behandeling volledig hadden afgemaakt, aanvankelijk 41% lager dan bij de patiënten die de behandeling niet hadden afgemaakt (gecorrigeerde HR na een jaar 0,59; 95% BI: 0,36-0,95). Na twee jaar was het verschil echter niet meer statistisch significant.

Een onvolledige behandeling was echter toch beter dan geen behandeling. Het blijft echter belangrijk het voorgeschreven behandelingsschema stipt na te volgen.

Het betreft evenwel een observatieonderzoek en de follow-up was korter in de landen met een hoge incidentie van tuberculose, wat de draagwijdte van de resultaten toch beperkt. In streken waar er een hoog risico op herinfectie is, moet de medicamenteuze preventie gepaard gaan met maatregelen om overdracht van de bacterie tegen te gaan.