Stille atherosclerose al aantoonbaar bij jongvolwassenen
Atherosclerose kan gedurende tientallen jaren evolueren voor er cardiovasculaire verschijnselen optreden. De REACT-studie, die in the New England Journal of Medicine is verschenen, beschrijft de omvang van stille atherosclerose vanaf het begin van de volwassen leeftijd en onderstreept de discordantie tussen het bestaan van atheroomplaten en het geraamde cardiovasculaire risico over een periode van tien jaar.
De REACT-studie is een prospectief cohortonderzoek uitgevoerd in Denemarken en Spanje bij 16.808 volwassenen van 18 tot 70 jaar zonder bekende atherosclerotische hart- en vaataandoening. Bij de proefpersonen werden een driedimensionale echografie van halsslagaders en de dijslagaders en een CT-scan van de kransslagaders uitgevoerd om de prevalentie en de distributie van subklinische atheroomplaten volgens de leeftijd en het geslacht te evalueren.
Atherosclerose voor dertig jaar
57,1% van de 13.186 proefpersonen van wie een volledige beeldvorming beschikbaar was, vertoonde minstens één atheroomplaat. De prevalentie was hoger bij mannen (63,4%) dan bij vrouwen (50,9 %). Op de leeftijd van 18 tot 29 jaar hebben de vorsers atherosclerose vastgesteld bij 8,7% van de mannen en 6,7% van de vrouwen. Op de leeftijd van 30-39 jaar was dat respectievelijk 34,6% en 21,3%.
De prevalentie steeg met de leeftijd, en vroeger bij mannen. Bij vrouwen nam de atherosclerose bijzonder snel toe na de leeftijd van veertig jaar. Aanvankelijk betrof het meestal aantasting van één perifere slagader, maar gaandeweg werden meerdere slagaders aangetast en steeg het volume van de atheroomplaten exponentieel volgens de leeftijd. Op de leeftijd van zestig en zeventig jaar werd bij slechts 1,9% van de mannen en 8,1% van de vrouwen geen enkele atheroomplaat in de onderzochte vaatgebieden gedetecteerd.
Discordantie tussen SCORE2 en atherosclerose
Een van de interessantste bevindingen is de discordantie tussen het geraamde cardiovasculaire risico (SCORE2) en het bestaan van atherosclerose. Slechts 1,9% van de deelnemers met atheroomplaten liep volgens de SCORE2 een hoog risico en 34,1% een matig risico. Bijna twee derde van de patiënten met subklinische atherosclerose liep volgens de SCORE2 dus maar een laag cardiovasculair risico over een periode van tien jaar. Die discordantie was bijzonder frappant bij jongvolwassenen, bij wie het geraamde risico immers sterk wordt beïnvloed door de leeftijd.
Beeldvorming gaf andere resultaten dan de conventionele scores. 41,8% van de mannen en 48,4% van de vrouwen van 30-39 jaar met coronaire atheroomplaten hadden een coronaire calciumscore van nul. Het moet dus mogelijk zijn atherosclerose vroeger op te sporen teneinde de cardiovasculaire preventie te verbeteren. De transversale studie bewijst echter niet dat systematische screening door beeldvorming of een intensievere behandeling bij detectie van atheroomplaten de cardiovasculaire prognose verbeteren.
Referentie
Bundgaard H, García-Lunar I, Kofoed KF, et al. Prevalence of silent atherosclerosis across adult life. N Engl J Med. 2026;395:1818-1829. doi:10.1056/NEJMoa2609059.