Een schoolvoorbeeld: Griepvaccinatie bij onderwijzend personeel
In Nederland wordt tijdens het schooljaar 2026-2027 overgegaan tot het aanbieden van een gratis griepvaccin, het zogenaamde faciliteren van griepvaccinatie aan het onderwijzend personeel. Een idee voor ons land?
Dokter Wim Van Hooste, preventieadviseur-arbeidsarts
Deze actie is gebaseerd op een advies van de Nederlandse Gezondheidsraad (2023). Werknemers die vaak dicht bij andere mensen werken in een kleine ruimte (crowding) hebben meer kans om griep te krijgen. Voor mensen die in het onderwijs of in de kinderopvang werken, zijn er ‘aanwijzingen’ dat zij vaker griep krijgen. Ze lopen op het werk een groter risico op besmetting met het griepvirus.
Meerdere factoren spelen daarbij een rol: naast de omvang van de ruimte en de mogelijkheid voor afdoende ventilatie zijn dat de duur, de frequentie, het aantal contacten en de intensiteit daarvan. ‘De beoordeling daarvan ligt in handen van de werkgever, na advies door arbeidshygiënist of bedrijfsarts.’
In 2025 schreef ik al een artikel over griepvaccinatie bij gezondheidswerkers. Zij staan als doelgroep wel in het advies van de Belgische Hoge Gezondheidsraad, in tegenstelling tot het onderwijzend personeel .
Laten we de toestand met het onderwijzend personeel in België toch eens bekijken. Elke werkgever moet een risicoanalyse, inventarisatie en evaluatie van beroepsrisico’s, opmaken voor biologische agentia, de infectieziektes. Hiertoe wordt hij bijgestaan door de preventieadviseur-arbeidsarts. Bij deze analyse wordt gekeken naar frequentie en duur van de blootstelling in een klaslokaal. De ventilatie en een hoge bezettingsgraad bevorderen de overdracht (Goldblatt et al., PLoS ONE, 2024). Daarnaast spelen de druppeltjes en aerosolen die verspreid worden door leerlingen en leerkracht een essentiële rol (Coleman & Sigler, Nature Scientific Reports, 2020).
Klaslokalen zijn ‘hot spots’ voor het oplopen van een ‘class-acquired influenza’ want het zijn plaatsen met een ‘hoge virale load’ (Jin et al., Front Publ Health, 2025).
Onderzoek naar griepvaccinatie bij leerkrachten wijst erop dat vaccinatie het ziekteverzuim kan verminderen, hoewel de evidentie eerder beperkt is. Zorgpersoneel bijvoorbeeld heeft rechtstreeks en intensief contact met zieke patiënten of verzwakte ouderen waarbij duidelijker sprake is van een ‘beroepsrisico’, en risico voor patiënt of resident.
De Cochrane Database Syst Rev CD001269 over de ‘vaccines for preventing influenza in healthy adults’ (Demicheli et al., 2014) werd aangehaald door de website Gezondheid en Wetenschap in hun artikel ‘Moeten alle leerkrachten gevaccineerd worden tegen griep?’ (CEBAM, 2017)
CEBAM concludeerde dat ‘het effect van griepvaccinatie bij gezonde mensen beneden de 65 jaar is bescheiden’ maar ook dat ‘het risico op griep gehalveerd wordt’ door vaccinatie. Mijns inziens is dit een rare kronkel in hun betoog.
Huiberts et al. (PLoS ONE, 2022) concludeerden dat griepvaccinatie van 3,5 tot 9,1 leerkrachten leidt tot de preventie 1 dag influenza-related sick leave. Dit zou een substantieel impact kunnen hebben op absenteïsme, en indirect dus op de werkbelasting.
Ondanks het beperkte effect van griepvaccinatie, maar van een grote groep onderwijzend personeel jonger dan 65 jaar, lijkt mij het faciliteren van vaccinatie toch te overwegen waard (bijvoorbeeld om de verzuimcijfers te laten dalen en de werkdruk niet te verhogen door de afwezigheid van collega’s).