Belang van medicatienazicht bij hiv-positieve ouderen
Polymedicatie stelt niet alleen een probleem bij hiv-geïnfecteerde patiënten, maar de gevolgen ervan kunnen schadelijker zijn bij seropositieve ouderen dan in de algemene bevolking, ook al omdat een hiv-infectie het verouderingsproces versnelt. Een regelmatig nazicht van de medicatie is dan ook belangrijk om na te gaan of de medicatie nog strookt met de huidige gezondheidstoestand en om ervoor te zorgen dat bepaalde geneesmiddelen, met name anxiolytica en antidepressiva, niet langer worden voorgeschreven dan aanbevolen.
Anticholinergica: 30% van de ouderen neemt anticholinergica in
Gezien het probleem van polymedicatie bij hiv-geïnfecteerde ouderen heeft een Spaanse groep de wetenschappelijke literatuur doorgenomen en daarbij gezocht naar studies over een ongepast voorschrijven bij seropositieve ouderen. De meeste van de 39 studies die ze voor hun analyse hebben gehandhaafd, wijzen op de gevaren van anticholinergica. Anticholinergica worden gebruikt bij de behandeling van COPD, een hyperactieve slaap, allergie en insomnie, aandoeningen die zeer frequent zijn bij ouderen. Anticholinerge geneesmiddelen kunnen echter bijwerkingen veroorzaken, vooral bij ouderen, zoals neurocognitieve problemen en vallen. Gebruik van meerdere anticholinergica tegelijkertijd kan een anticholinerg syndroom veroorzaken met verwardheid, agitatie, evenwichts- en coördinatiestoornissen. Volgens de literatuurgegevens neemt circa 25-30% van de seropositieve ouderen regelmatig anticholinerge geneesmiddelen in gedurende lange tijd.
Te veel, maar ook te weinig
De geneesmiddelen die het vaakst te veel werden voorgeschreven, waren benzodiazepines zoals lorazepam en diazepam. Benzodiazepines worden vaak en terecht voorgeschreven tegen angst en als slaapmiddel, maar de behandeling moet in de tijd worden beperkt (wat vaak niet wordt gedaan, verre van) om vallen en vooral verslaving te voorkomen. Anderzijds zijn er geneesmiddelen die te weinig worden voorgeschreven, vooral statines bij de preventie van hart- en vaataandoeningen en vitamine D en calcium bij de preventie van osteoporose en fracturen.
Medicatienazicht als antidotum voor polymedicatie
De auteurs hebben ook gekeken naar mogelijke oplossingen daarvoor. In studies is aangetoond dat het aantal onnodige voorschriften en vooral voorschriften voor geneesmiddelen die op lange termijn werden voorgeschreven, dankzij medicatienazicht met circa 30-40% daalde. Bij zo'n medicatienazicht nemen de patiënt, de hiv-specialist, de huisarts of de apotheker de lijst van de voorgeschreven en vrij te verkrijgen geneesmiddelen door om te kijken of er iets moet worden gewijzigd. De auteurs concluderen dat een medicatienazicht minstens één keer per jaar belangrijk is om problemen als gevolg van de bijwerkingen van geneesmiddelen op te lossen en het gebruik van zinloze geneesmiddelen stop te zetten.
Ref.: Velez-Diaz-Pallares M. et al. Journal AIDS, 94(5): 445-60, 2023.