Gezondheidszorg produceert massa's afval
De covid-19-pandemie, maar ook hiv en Creutzfeldt-Jakob leidden tot een inflatie aan medische verbruiksgoederen. Op goed twintig jaar tijd steeg dit in de Europese Unie met 45%. De FOD Volksgezondheid probeert alvast tot een beter, circulair gebruik van medische materialen te komen.
Scalpels, scharen, handschoenen, maskers, speculums, operatiedoeken enzoverder enzovoort. Elk ziekenhuisbed is dagelijks goed voor één tot vier kilo afval. Veel daarvan kan vermeden worden. Of het afval kan minstens goed gesorteerd en gerecycled worden. De weg is echter nog lang. Sterker nog, in de gezondheidszorg neemt het aantal wegwerpspullen toe. Ziekenhuizen sorteren vaak minder dan huishoudens. Het gebruiksgemak, asepsis, lage kosten, gewoonten en het feit dat men zich niet bewust is van bestaande alternatieven dragen bij aan een zee van plastic.
Hoe deze trend te keren? Hoe kan de gezondheidszorg gestimuleerd worden om meer gebruik te maken van herbruikbare producten en/of andere oplossingen te introduceren? Dat moet de overgang stimuleren van een 'lineaire' naar een meer 'circulaire' economie. Een product is dan niet langer al 'afval' bij de aankoop maar behoudt zijn waarde doorheen een cyclus van herhaald en intensief gebruik. Daardoor vermindert ook de impact op het milieu. "Er kunnen trouwens geen gezonde mensen leven op een zieke planeet", aldus Lars Mortensen, expert circulaire economie bij het Europees Milieuagentschap (EEA).
Mortensen was één van de sprekers op een nationale studiedag die de FOD Volksgezondheid en de FOD Leefmilieu eind oktober gezamenlijk organiseerden. Want de beloften die de Belgische overheden deden op de Klimaatconferentie van Glasgow in 2021 (COP26), op de 7de interministeriële conferentie over gezondheid en milieu van de WHO dit jaar en de validatie van het derde Nationaal Actieplan Leefmilieu-Gezondheid (Nehap3, National Environment Health Action Plan, een initiatief van de WHO, regio Europa) dwingen hen de handen uit de mouwen te steken. De gezondheidszorg koolstofvrij maken, is een omvangrijke opdracht.
Op de studiedag werden resultaten voorgesteld van in België uitgevoerde studies en initiatieven. Tijdens rondetafelgesprekken wisselden experts ideeën uit.