PrEP gaat vooruit, maar te traag
Een studie van de AVAC (AIDS Vaccine Advocacy Coalition) luidt de alarmbel: de implementering van PrEP in de wereld vordert te traag. Eind 2020 gebruikten wereldwijd 928.750 mensen een PrEP, veel minder dus dan de doelstelling van drie miljoen gebruikers van de UNAIDS, die daarmee hoopt het jaarlijkse aantal nieuwe hiv-infecties te verlagen tot 500.000.
We hadden gehoopt op drie miljoen, maar eind 2020 maken wereldwijd nog niet een miljoen mensen gebruik van PrEP. We hadden gehoopt dat 90% van de doelpopulaties (mannen die seks hebben met mannen, sekswerkers, drugsspuiters, gevangenen en transgenders) en 90% van de adolescenten en jonge vrouwen die in een context leven met een zeer hoge prevalentie, een PrEP zouden gebruiken, maar dat blijkt nauwelijks 50% te zijn. Die cijfers liggen dus ruim onder de doelstellingen die UNAIDS in 2016 heeft geformuleerd in haar algemene beleidsverklaring over de doelstellingen en wereldwijde verbintenissen over de preventie van hiv tegen 2021.
Zorgwekkend is ook dat de jaarlijkse groei van het aantal PrEP-gebruikers afneemt. Het aantal nieuwe gebruikers neemt nog wel toe en is gestegen van 102.446 in 2016 naar 651.586 in 2020, maar de jaarlijkse groei van het aantal nieuwe gebruikers daalt gestaag: van 104% in de periode 2017-2018 naar 55% in 2018-2019 en slechts 18% in 2019-2020.
De stijging is het hoogst in sub-Sahara-Afrika (56% PrEP), gevolgd door de Verenigde Staten (24%), waar de laatste jaren de sterkste vooruitgang werd geboekt, Europa (7%), Azië (5%; Thailand alleen is goed voor 51% van de Aziaten die PrEP gebruiken) en de hekkensluiters zijn Oceanië (4%, nagenoeg enkel Australië) en Zuid-Amerika en de Caraïben (4%, vooral dankzij Brazilië, dat een mooie stijging kent).
Het rapport biedt ook de gelegenheid eens te kijken naar factoren die bevorderlijk zijn voor een goede implementering van PrEP: vroeg starten met PrEP en vooral een sterk engagement van de overheden om PrEP te promoten: een beleid en richtlijnen voor PrEP, ambitieuze doelstellingen inzake de preventie van het risico op hiv-infectie, voldoende financiële middelen voorzien en een coördinator aanstellen om het PrEP-beleid in goede banen te leiden. De landen waar preventie almaar succesvoller is, hebben een beroep gedaan op het verenigingsleven en hebben programma's op maat opgestart voor groepen die het hoogste risico lopen op hiv-infectie.
Belangrijk tot slot is dat nooit uit het oog mag worden verloren dat preventie niet losstaat van de rest. Er zijn heel wat maatschappelijke en structurele obstakels die de toegang tot en het naleven van PrEP en de follow-up ervan op lange termijn kunnen verhinderen. In haar conclusie toonde Kate Segal, programmahoofd van de AVAC, zich toch optimistisch voor de toekomst. PrEP met nieuwe langwerkende geneesmiddelen zou een positieve impuls moeten geven. Met dergelijke geneesmiddelen kan stigmatisering, een van de grote obstakels tegen het naleven en de follow-up van PrEP, worden omzeild. Veel gebruikers zeggen immers dat het moeilijk is de PrEP discreet in te nemen of hebben het gevoel dat de mensen dan denken dat ze hiv hebben (hoewel ze net proberen zich daar tegen te wapenen).
Ref.: Segal K. et al. Virtuele conferentie op het HIVR4P-congres 2021 en Abstract OA11.01.