STAT-studie: dolutegravir/lamivudine in het kader van 'test-and-treat'-strategie
Op grond van de resultaten van de studies GEMINI 1&2 wordt een tweevoudige combinatietherapie met dolutegravir en lamivudine nu als eerstelijnstherapie aanbevolen bij patiënten die nog geen behandeling hebben gekregen. Er is echter nog twijfel over de effectiviteit van die tweevoudige combinatietherapie in het kader van een strategie waarbij de behandeling snel wordt gestart (test-and-treat). De eerste gegevens van de STAT-studie zijn evenwel geruststellend. Met een 'test-and-treat'-strategie worden hoogrisicopatiënten bij wie de diagnose pas werd gesteld, sneller behandeld, waardoor het risico op overdracht van het virus nog meer zal dalen.
Hoogrisicopatiënten
De STAT-studie is een multicentrische, open fase IIIb-studie met één behandelingsgroep met een totale follow-up van 48 weken die enkel in de USA werd uitgevoerd. De studie heeft een tweevoudige combinatietherapie met dolutegravir en lamivudine in één enkele tablet als eerstelijnstherapie geëvalueerd in het kader van een 'treat-and-test'-strategie, een strategie die almaar vaker wordt gevolgd in de dagelijkse praktijk. Daarbij wordt de antiretrovirale behandeling gestart binnen 14 dagen na de diagnose van hiv-infectie en dus voor informatie bekend is over een eventuele co-infectie met het hepatitis B-virus, de nierfunctie en resistentietests.
Experts stelden zich begrijpelijkerwijze toch wat vragen over die timing. Daarom werden de haalbaarheid en de virologische werkzaamheid van dolutegravir/lamivudine in die context geëvalueerd. De studie werd uitgevoerd bij 131 patiënten, overwegend mannen (92%), van gemiddeld 31 jaar die in 16 Amerikaanse centra werden gerekruteerd. 39% had een viruslast > 100.000, 15% een viruslast > 500.000 en 8% een viruslast > 1.000.000 kopieën/ml. 28% had < 200 CD4-cellen/mm³. Het gemiddelde interval tussen de diagnose en het starten van de antiretrovirale behandeling was vijf dagen.
Bemoedigende tussentijdse resultaten
Na 24 weken was de initiële antiretrovirale behandeling gewijzigd bij 8 patiënten wegens vaststelling van een HBV-infectie (n = 5), vaststelling van de M184V-mutatie bij de start van de behandeling (n = 1) of een bijwerking (huiduitslag, n = 1); 1 patiënt werd uit het oog verloren. 78% van de 131 patiënten had na 24 weken een onmeetbaar lage viruslast (< 50 kopieën/ml). Bij analyse van de patiënten van wie alle gegevens beschikbaar waren, had 92% een viruslast < 50 kopieën/ml en 98% een viruslast < 200 kopieën/ml.
Bij 8 van de 10 patiënten die bij het starten van de behandeling een viruslast > 1.000.000 kopieën/ml hadden, was die na 24 weken gedaald tot < 50 kopieën/ml. Eén patiënt werd uit het oog verloren en één patiënt had een viruslast hoger dan 50 kopieën/ml.
Alle patiënten bij wie de antiretrovirale behandeling werd gewijzigd en van wie alle gegevens beschikbaar waren, hadden na 24 weken een onmeetbaar lage viruslast. Bij de patiënten met de M184V-mutatie was de viruslast vanaf de 4e week onmeetbaar laag, nog voor de initiële behandeling, zijnde dolutegravir plus lamivudine, was gewijzigd.
De eerste tussentijdse analyse ondersteunt dus de waarde van de tweevoudige combinatietherapie dolutegravir en lamivudine in het kader van een 'test-and-treat'-strategie en bewijst dat de behandeling kan worden gestart, ook als er nog geen informatie is over een eventuele HBV-co-infectie of de initiële resistentie. De behandeling kan later nog worden aangepast zonder dat dit de virologische resultaten in het gedrang brengt.
Ref.: Rolle C. et al. Abstract P020, HIV-Glasgow 2020.