Perorale opstartfase nodig bij overschakeling op injecteerbare onderhoudstherapie?
De ontwikkeling van antiretrovirale middelen die niet dagelijks per os hoeven te worden ingenomen, is een van de grote thema's geweest op het congres HIV Glasgow 2020. Er werden meerdere interessante presentaties gegeven over het injecteerbare schema dat het verst gevorderd is, zijnde de combinatie cabotegravir en rilpivirine. Prof. Chloé Orkin (Queen Mary's University Hospital, Londen) heeft de resultaten gepresenteerd van een extensiefase van de FLAIR-studie. Die leert dat de combinatie cabotegravir en rilpivirine doeltreffend is zowel als de behandeling meteen met het injecteerbare preparaat wordt gestart, als bij starten van de injecties na perorale inname gedurende 4 weken.
De belangrijkste reden waarom artsen een injecteerbare antiretrovirale behandeling starten met orale inname van de twee geneesmiddelen gedurende gemiddeld 4 weken, is om er zeker van te zijn dat ze goed worden verdragen. Mocht er een probleem rijzen, is het immers moeilijk de zaken snel ongedaan te maken na injectie van een langwerkend preparaat. Maar is die voorzorgsmaatregel wel echt nodig? Tijdens de FLAIR-studie van 96 weken werden immers geen veiligheidsproblemen waargenomen bij de patiënten die het injecteerbare preparaat kregen. Ook langwerkende antipsychotica bijvoorbeeld worden zonder enig probleem meteen geïnjecteerd zonder voorafgaande orale inname.
Na een follow-up van 96 weken werden de patiënten van de FLAIR-studie die aanvankelijk waren gerandomiseerd naar een combinatietherapie met dolutegravir/lamivudine/abacavir per os, uitgenodigd om deel te nemen aan een extensiefase van 24 weken waarin ze zouden worden behandeld met een injecteerbaar preparaat van cabotegravir en rilpivirine. Ze mochten kiezen uit twee opties: ofwel onmiddellijk de injecteerbare behandeling starten ofwel de medicatie eerst gedurende 4 weken per os innemen. Hoewel de patiënten niet werden gerandomiseerd bij het starten van de extensiefase, waren de twee groepen toch even groot.
Na een follow-up van 24 weken werd vastgesteld dat 99,1% van de patiënten meteen op de injecteerbare behandeling was overgeschakeld en dat de viruslast bij 93,4% van de patiënten die de medicatie eerst per os had ingenomen, onmeetbaar laag (< 50 kopieën/ml) bleef. Bij één patiënt van de groep die de injecteerbare behandeling kreeg, werd een virologische mislukking vastgesteld, echter zonder teken van resistentiemutatie.
Bij farmacokinetisch onderzoek was er geen verschil in de plasmaconcentratie van cabotegravir en rilpivirine naargelang de medicatie al dan niet eerst per os was gegeven. De behandeling werd over het algemeen goed verdragen en was veilig.
Ongeveer 20% van de patiënten heeft bijwerkingen vertoond bij toediening van het injecteerbare preparaat. De belangrijkste bijwerking was voorbijgaande pijn op de plaats van injectie. Die pijn verminderde na verloop van tijd.
Tot besluit, men is niet verplicht de medicatie eerst per os toe te dienen alvorens wordt overgeschakeld op de injecteerbare antiretrovirale behandeling. De extensiefase van de FLAIR-studie leert inderdaad dat het veilig is meteen te starten met de injecties en dat die behandeling effectief is.
Ref.: D'Amico R. et al. Presentatie O414, HIV-Glasgow 2020.