Anale kanker: behandeling minder doeltreffend en toxischer bij hiv-patiënten
Volgens de resultaten van een grote meta-analyse, die in het tijdschrift Journal of Gastrointestinal Oncology werd gepubliceerd, is de klassieke behandeling voor plaatselijke aarskanker, namelijk chemotherapie plus radiotherapie, minder doeltreffend bij hiv-geïnfecteerde patiënten: lagere progressievrije overleving na 3 jaar en lagere totale overleving na 3 en 5 jaar. Bovendien veroorzaakt die behandeling meer matig ernstige tot ernstige (+ 33%) bijwerkingen op de huid bij die patiënten. De onderzoekers hopen dat hun conclusies artsen zullen helpen om een behandeling op maat te kiezen die efficiënter en minder toxisch is voor hiv-geïnfecteerde patiënten, die overigens een hoog risico op aarskanker lopen.
Hiv-geïnfecteerde patiënten worden meestal uitgesloten in klinische studies
In de algemene bevolking is aarskanker vrij zeldzaam. Die kanker komt echter duidelijk vaker voor bij hiv-geïnfecteerde patiënten. De belangrijkste risicofactor voor aarskanker is een persisterende HPV-infectie. Hiv-geïnfecteerde patiënten vertonen net zeer vaak zo'n HPV-infectie. Een andere belangrijke risicofactor bij hiv-geïnfecteerde patiënten is de immunosuppressie. De standaardbehandeling van aarskanker bestaat in radiotherapie en chemotherapie (5-FU, capecitabine, mitomycine en cisplatine). In de algemene bevolking zijn de resultaten van de behandeling over het algemeen uitstekend (percentage controle hoger dan 80%).
Bij hiv-geïnfecteerde patiënten komt aarskanker duidelijk vaker voor. Maar vreemd genoeg zijn er maar weinig gegevens over de werkzaamheid en het risico op bijwerkingen van de behandeling. Hiv-geïnfecteerde patiënten werden altijd uitgesloten in de belangrijkste klinische studies die de bases voor de behandeling van rectumkanker hebben gelegd. Om de situatie te verhelderen en de therapeutische keuze te sturen, heeft een groep vorsers een meta-analyse uitgevoerd van (prospectieve en gerandomiseerde) klinische studies en cohortonderzoeken over chemotherapie en radiotherapie bij hiv-geïnfecteerde patiënten met aarskanker. De onderzoekers hebben voor hun meta-analyse 40 studies gehandhaafd bij in het totaal 3.720 patiënten, van wie meer dan een derde seropositief was.
Aarskanker en hiv-infectie: behandeling minder doeltreffend en toxischer
De belangrijke zes conclusies van die meta-analyse zijn:
- Hiv-geïnfecteerde patiënten met aarskanker waren jonger dan seronegatieve patiënten (respectievelijk 44 en 62 jaar) en waren meestal mannen (93%).
- In de meeste studies werd de dosis (radiotherapie en chemotherapie) verlaagd, over het algemeen wegens ongerustheid over bijwerkingen. Het aantal patiënten waarbij de dosis werd verlaagd, bedroeg 22-77% bij hiv-geïnfecteerde patiënten en 7-54% in de controlegroep.
- Hiv-geïnfecteerde patiënten liepen een 33% hoger risico op matig ernstige tot ernstige bijwerkingen op de huid, vooral radiodermatitis. Een plausibele verklaring daarvoor is een hogere gevoeligheid van ioniserende stralen als gevolg van de behandeling met antiretrovirale middelen en vooral dan proteaseremmers. De andere bijwerkingen waren hematologische (trombopenie en leukopenie) en gastro-intestinale bijwerkingen.
- In vergelijkende studies was de progressievrije overleving na drie jaar 32% lager bij de hiv-geïnfecteerde patiënten.
- In de vergelijkende studies was de totale overleving na drie jaar lager bij hiv-geïnfecteerde patiënten (RR = 1,77). Ook de totale overleving na vijf jaar was lager (RR = 1,39).
- Het recidiefpercentage was hoger bij de hiv-geïnfecteerde patiënten, maar het verschil was niet statistisch significant.
Nood aan studies bij hiv-geïnfecteerde patiënten
In hun conclusies stellen de onderzoekers dat hun resultaten implicaties hebben voor het therapeutische beleid en dat hiv-geïnfecteerde patiënten een minder toxische radiotherapie en chemotherapie op maat zouden moeten krijgen. Zo is mitomycine te mijden gezien het hoge risico op beenmergsuppressie en moet de voorkeur worden gegeven aan 5-FU, capecitabine en cisplatine. Nog een laatste belangrijk punt, het zou wenselijk zijn specifieke studies op touw te zetten om na te gaan wat de beste behandeling is voor plaatselijke aarskanker bij hiv-geïnfecteerde patiënten.
Ref.: Camandaroba MPG et al. Journal of Gastrointestinal Oncology 2019;10:48-60.