Van tandcariës tot colonkanker
Dat er een verband bestaat tussen de algemene gezondheidstoestand en de gezondheid van de tanden, is geen nieuw gegeven. Paardenhandelaars bekeken vroeger de tanden van de paarden om een idee te krijgen van hun leeftijd en hun algemene toestand. De laatste jaren hebben verschillende studies aangetoond dat tandplak correleert met cardiale problemen, neurologische afwijkingen en tumorgroei.
Tegen die achtergrond wijst een Amerikaanse studie erop dat colonkanker agressiever is bij mensen met een slechte gezondheid van mond en tanden.
Fusobacterium nucleatum, een anaerobe, gramnegatieve bacterie in de mond, speelt een belangrijk rol bij parodontitis en speelt ook mee bij ongeveer een derde van de gevallen van colorectale kanker, en die kankers zijn vaak agressiever.
De vorsers hadden al aangetoond dat Fusobacterium nucleatum een adhesine, FadA genoemd, produceert. Adhesine kan in coloncellen in cultuur een signalisatieweg in gang zetten die meespeelt bij meerdere kankers. Ze hadden evenwel ook vastgesteld dat het adhesine FadA niet enkel de groei van kankercellen stimuleert, maar ook die van gezonde cellen.
De nieuwe studie leert dat ook het eiwit annexine A1 meespeelt bij die groei. Dat eiwit wordt specifiek tot expressie gebracht door colonkankercellen en niet door niet-kwaadaardige cellen. De vorsers hebben eerst in vitro en daarna bij muizen aangetoond dat binding van F. nucleatum aan kankercellen de productie van annexine A1 verhoogt en zo de tumorgroei in de hand werkt en dat F. nucleatum zich na inactivering van annexine A1 niet meer kan binden aan de kankercellen, zodat die minder snel groeien.
Bij analyse van de gegevens van 466 patiënten met een primaire colonkanker hebben de vorsers vastgesteld dat de prognose slechter was bij patiënten met een hogere expressie van annexine A1, ongeacht het tumorstadium, de leeftijd en het geslacht.
Algemeen wordt aangenomen dat colorectale kanker ontstaat uit een adenoom. Dat wordt bijgetreden door de ontdekking in kankercellen van een positieve terugkoppelingslus, die ontbreekt in niet-maligne cellen. Dat is ook perfect compatibel met de rol van mutaties in het kader van een tweestappenmodel: ontstaan van kanker als gevolg van mutaties en verergering van de kanker door F. nucleatum nadat de cellen van poliepen kwaadaardig zijn geworden.
MR Rubinstein et al. EMBO Rep. 2019; 20. pii: e47638. http://embor.embopress.org/content/20/4/e47638.long