BWGE 2019: Opfrissing over microscopische colitis
Microscopische colitis wordt gedefinieerd als een chronische waterige diarree met een colonoscopie die normaal lijkt, maar met een kenmerkend histologisch beeld: lymfocytaire infiltratie of diffuse collageenbanden, consistent over heel het colon (sigmoïdoscopie kan evenwel onvoldoende zijn). Er mogen geen andere klinisch significante of laboratoriabevindingen zijn.
De incidentie van lymfocytaire en collagene colitis, vergelijkbaar met IBD, lijkt geleidelijk aan wel toe te nemen. Bovendien blijken ze meer refractair. U moet eraan denken bij 10% van de patiënten met chronische, niet-bloederige diarree en bij 20% van de 70-plussers met diarree.
Pathologie belangrijk
De diagnose wordt typisch op middelbare leeftijd gesteld, vaker bij vrouwen (toch voor collagene colitis). "Bij een patiënt met diarree en een normale colonoscopie, is het nemen van biopsies essentieel om de diagnose te stellen", aldus dr. Filip Baert (AZ Delta Roeselare). "Vraag de patholoog om in detail te kijken." Kenmerkend zijn: een gemengd cellulair infiltraat in de lamina propria, een intacte architectuur van de crypten, een epitheel dat slechts licht beschadigd of normaal is en milde regeneratieve wijzigingen vertoont. Bij een lymfocytaire colitis moeten de intra-epitheliale lymfocyten worden geteld (>20/100 epitheelcellen) en bij een collagene colitis is het zoeken naar een prominente collageenband subepitheliaal (10 tot 20 µm, maar vaak dikker).
Management
Omdat dit een auto-immuunziekte is, gaat ze vaak gepaard met andere auto-immuunziekten. Het is bijvoorbeeld aangewezen om bij lymfocytaire colitis te screenen voor coeliakie en een glutenvrijdieet te starten vóór de behandeling met steroïden.1 Anderzijds kunnen tal van geneesmiddelen2, frequent gebruikt bij ouderen, microscopische colitis geven, waaronder PPI, antidepressiva, statines,...
Al is spontane remissie frequent, herval is dat ook. Systemische steroïden hebben geen plaats in de behandeling, budesonide rectaal wel en geeft zelden nevenwerkingen. De dosis is 9 mg/dag gedurende zes weken bij lymfocytaire en acht weken bij collagene colitis. Dan respons bevestigen en bij relaps herstarten aan een lagere dosis (6 mg/d) gedurende zes maanden en trager afbouwen. Beclomethason is een alternatief.
BWGE 2019, Postgraduate Course sessie 4.
1. F. Baert et al. Gut 1999;45:375-81.
2. Lucento AJ. Drugs RD 2017;17:79-89.