Behandeling van levensbedreigend hypercortisolisme
Een uitgesproken syndroom van Cushing door een ectopisch ACTH-syndroom of door een bijnierschorscarcinoom kan op korte termijn levensbedreigend zijn. De auteurs onderzochten of inhibitie van de steroïdogenese met oraal ketoconazol en metyrapon in deze situatie efficiënt is en goed wordt getolereerd.
De gegevens van patiënten van wie het vrij cortisol in de urine een vijfvoud van de bovengrens van de normale waarden was, werden retrospectief geanalyseerd. De patiënten - 14 met een ectopisch ACTH-syndroom en 8 met een bijnierschorscarcinoom - kwamen uit twee Franse universitaire referentieziekenhuizen. De behandeling bestond uit de combinatie van ketoconazol en metyrapon; daarbovenop was symptomatische behandeling voor comorbiditeit toegestaan.
Na 1 week en na 1 maand
Al na de eerste week was de mediane urinaire vrije cortisolsecretie gedaald tot 3,2 keer en 1,0 keer de bovengrens van de normale waarden bij respectievelijk ectopisch ACTH-syndroom en bijnierschorscarcinoom. Na 1 maand behandeling lag de mediane urinaire vrije corticolsecretie binnen de normale grenswaarden (respectievelijk 0,5 en 1,0 keer de bovengrens) bij 73% van de patiënten met ectopisch ACTH-syndroom en bij 86% van de patiënten met bijnierschorscarcinoom. Zowel de klinische status als de kalium- en glucosespiegels, en de bloeddruk waren indrukwekkend verbeterd zodat de behandelingen die hiervoor waren ingesteld, konden worden afgebouwd.
Er waren weinig nevenwerkingen en slechts 2 patiënten (1 met ectopisch ACTH-syndroom en 1 met bijnierschorscarcinoom) hadden transaminasespiegels die noopten tot het stoppen van ketoconazol.
Besluit
De auteurs besluiten dat de combinatie ketoconazol-metyrapon een efficiënte en goed getolereerde behandeling is voor levensbedreigend hypercortisolisme veroorzaakt door endocrinologische tumoren.