Over het cardiovasculaire risico van plantensterolen
Fytosterolen, een verzamelnaam voor plantensterolen en -stanolen, reduceren LDL-cholesterol: een supplement van 2g/dag zou een 10% daling van LDL-cholesterol geven en HDL-cholesterol ongemoeid laten. Het verband tussen hoge spiegels plantensterolen en atherosclerose is echter niet helemaal opgehelderd.
Plantensterolen (sitosterol en campesterol) hebben een dubbele binding in hun structuur, die plantenstanolen (sitostanol en campestanol) niet hebben. Voor het overige is hun chemische structuur gelijk. Fytosterolen verhinderen de opname van cholesterol in de darm. Zo wordt meer cholesterol uitgescheiden in de ontlasting. Zelf worden ze niet opgenomen door de darm.
Tegenstrijdige resultaten
Hoge spiegels plantensterolen kunnen evenwel ongunstige effecten hebben. Van de genetische ziekte sitosterolemie is geweten dat ze gepaard gaat met premature atherosclerose, ondanks slechts licht verhoogde LDL-concentraties.
Verschillende studies hebben het verband tussen plantensterolspiegels en hart- en vaatziekten geanalyseerd, maar de resultaten zijn tegenstrijdig. Grote prospectieve studies en genome-wide associatiestudies suggereren een rechtevenredigheid tussen plantensterolspiegels en cardiovasculair risico. Maar andere studies stellen een omgekeerd evenredig verband vast. Het verband kan dus momenteel niet worden bevestigd noch ontkend. Dat zou alleen mogelijk zijn met een prospectieve interventionele studie, aldus onderzoekers uit Dijon.
Sterolen versus stanolen
In een tweede artikel in hetzelfde tijdschrift kijken de onderzoekers van de Universiteit van Nantes naar de resultaten van de langetermijnstudies met fytosterolen en vergelijken ze de effecten van stanolen en sterolen op lipiden en surrogaatmerkers van het cardiovasculaire risico.
De meeste studies die het effect van fytosterolen op de LDL-cholesterolconcentratie bewijzen, zijn van korte duur. In vier studies van langer dan zes maanden kon het effect echter toch worden behouden, hoewel sommige studies suggereren dat dit het geval zou zijn voor stanolen, maar dat het effect van sterolen zou afnemen met de tijd. De gegevens zijn echter te beperkt voor definitieve conclusies.
Het LDL-cholesterolverlagend van fytosterolen kon wel in real life studies worden bevestigd, zij het in mindere mate dan in de strikte follow-up van klinische studies.
In afwezigheid van data over cardiovasculaire morbiditeit en mortaliteit, konden surrogaatmerkers voor het cardiovasculaire risico geen gunstig effect aantonen.