Risico op type 2-diabetes onder statines
In deze studie werd het effect van statines op twee varianten van het HMG-CoA reductase gen (rs17238484 en rs12916) onderzocht naar hun impact op plasmalipiden, glucose en insulineconcentraties, maar ook op lichaamsgewicht, middelomtrek en nieuwe gevallen van type 2-diabetes.
HMG-CoA reductase is het beperkende enzym in de cholesterolsynthese en het doelwit van statines. Door dit enzym te inhiberen daalt het cholesterol en dat heeft een gunstig effect op atherosclerose. Van statines zijn verschillende nevenwerkingen gekend. In de studie van Carter et al. uit 2013 schommelt het risico op type 2-diabetes tussen 10 en 22%.
Genetische analyse
Uit 43 genetische studies werden gegevens van 223.463 individuen gehaald. De meta-analyse toonde dat elk bijkomend rs17238484-G allel gepaard ging met een 0,06 mmol/l gemiddelde daling van LDL-cholesterol. Maar ook met een verhoging van gewicht (0,30 kg), middelomtrek (0,32 cm), plasma insulineconcentratie (1,62%) en plasmaglucoseconcentratie (0,23%). Het rs12916 allel had vergelijkbare effecten op LDL-cholesterol, gewicht en middelomtrek. Beide allelen blijken geassocieerd met een hoger risico op type 2-diabetes (OR per allel: 1,02 en 1,06 respectievelijk).
12% meer diabetici
Een meta-analyse van gerandomiseerde studies met statines (n=129.170) toont een daling van LDL-cholesterol van 0,92 mmol/l na een follow-up van 1 jaar, en een gewichtstoename van 0,24 kg (alle studies samen; 0,33 kg in studies versus placebo of standaardbehandeling; -0,15 kg in studies die intensieve dosis met matige dosis vergeleken) na gemiddeld 4,2 (1,9-6,7) jaar follow-up. Het aantal nieuwe gevallen van type 2-diabetes was met 12% gestegen (alle studies samen; 12% in studies versus placebo of standaardbehandeling; 12% in studies die intensieve dosis met matige dosis vergeleken).
Naar de praktijk
Het besluit van de auteurs luidt dat het risico op type 2-diabetes onder statines althans deels kan worden verklaard door HMG-CoA inhibitie. De gewichtstoename is fysiologisch gelinkt aan insulineresistentie, een van de sterkste risicofactoren voor type 2-diabetes.
Het absolute risico op type 2-diabetes wordt evenwel grotendeels geneutraliseerd door de voordelen van statines op het cardiovasculaire risico. Grote gerandomiseerde, gecontroleerde studies zowel in primaire als secundaire preventie, inclusief bij type 2-diabetici, hebben immers een gunstig baten/risicoprofiel aangetoond.