Type 2-diabetes door langdurende blootstelling aan fijn stof
Epidemiologische studies hebben luchtvervuiling gelinkt aan een hoger risico op cardiovasculaire ziekten, longkanker en natuurlijke sterfte. Over de link met type 2-diabetes zijn de resultaten tegenstrijdig. Kan een meta-analyse uitsluitsel geven?
De toename van het aantal mensen met type 2-diabetes wordt voornamelijk toegeschreven aan de toenemende zwaarlijvigheid. Maar ook luchtvervuiling kan een bijdrage leveren, zoals uit deze meta-analyse blijkt. Hierin werden prospectieve cohortestudies geïncludeerd met als focus de associatie tussen type 2-diabetes en een toename in de concentratie fijn stof (PM2,5 en PM10) en NO2.
Verhoogd risico
Uit 808 artikels werden 10 cohortstudies weerhouden, met in totaal 2.371.904 individuen en 21.095 gevallen van type 2-diabetes. Een hoger risico op type 2-diabetes ging significant gepaard met een langetermijnblootstelling aan fijn stof (PM2,5 en PM10) en NO2: RR respectievelijk 1,28, 1,15 en 1,12. In deze 10 studies was de gemiddelde concentratie van de 3 onderzochte luchtvervuilers: 15,2 µg/m3 voor PM2,5, 34,1 µg/m3 voor PM10 en 24,6 µg/m3 voor NO2. De WGO erkent geen veilige drempelwaarden maar richtwaarden voor de jaargemiddelden van deze concentraties, namelijk respectievelijk 10, 20 en 40 µg/m3.
Vrouwen gevoeliger dan mannen?
Omdat het verband tussen blootstelling en uitkomst lineair wordt geacht, werd een standaardisatie van de risico-inschatting uitgevoerd (wegens verscheidenheid van de studies). Het RR op type 2-diabetes per 10µg/m3 stijging van de concentratie was op die manier significant nog duidelijker voor fijn stof: 1,39 (1,14-1,68) voor PM2,5 en 1,34 (1,22-1,47) voor PM10. Er kon geen publicatiebias worden aangetoond.
Subanalyse per geslacht leert dat de associatie alleen bij vrouwen significant is (voor lange blootstelling aan hoge PM2,5 en NO2 waarden) en niet bij mannen, wat de auteurs verklaren door verschillen in biologische susceptibiliteit of doordat mannen mobieler zijn (en dus minder lang effectief worden blootgesteld). Anderzijds was het aantal mannen in de studies eerder beperkt, zodat dit verder onderzoek vergt.
Mogelijke mechanismen
De auteurs denken aan een verhoogde insulineresistentie, een activatie van inflammatoire signaalwegen en oxidatieve stress, de rekrutering van inflammatoire cellen en een stijging van pro-inflammatoire biomerkers (TNF-alfa, IL-6 en leptine) door fijn stof.