Prostaatkanker : Vroege chemotherapie en hoeveelheid metastasen

Nog even terug naar het recente congres van de ESMO voor een aanvullende analyse van de CHAARTED-studie, die Chris Sweeney (Boston) heeft gepresenteerd. Die studie heeft een vroege combinatie van docetaxel en een klassieke hormoontherapie onderzocht. De resultaten werden in detail besproken in Madrid. Die combinatietherapie resulteerde bij patiënten met een sterk gemetastaseerde prostaatkanker in een spectaculair hoog percentage ziektecontrole en een bijzonder hoge totale overleving. Een uitstekende gelegenheid om even terug te komen op die studie, allicht één van de belangrijkste in de urologische oncologie van dit jaar.

Christian Cottriau - 4 november 2014

De behandeling van gemetastaseerde prostaatkanker bestaat in een androgeendeprivatietherapie (ADT). Veel patiënten reageren goed op de behandeling, maar uiteindelijk wordt de prostaatkanker toch castratieresistent. Chemotherapie met docetaxel verbetert de overleving bij patiënten met een castratieresistente prostaatkanker (CRPC).

Het rationale van de studie
Prof. Chris Sweeney heeft daarom een studie uitgevoerd om het effect van vroege toediening van docetaxel, d.w.z. samen met de androgeendeprivatietherapie, op de totale overleving te evalueren. De resultaten die op het congres van de ASCO werden gepresenteerd, werden bijzonder goed onthaald. De totale overleving verbeterde sterk bij de patiënten die vroeg een dergelijke combinatietherapie hadden gekregen.

Met of zonder vroege chemotherapie
De CHAARTED-studie werd uitgevoerd bij bijna 800 patiënten die in twee behandelingsgroepen werden ingedeeld. De patiënten kregen een androgeendeprivatietherapie al dan niet in combinatie met docetaxel (75 mg/m² om de 3 weken gedurende 6 cycli), waarbij docetaxel werd gestart binnen 4 maanden na het starten van de androgeendeprivatietherapie. Het primaire eindpunt was de totale overleving.

Veel metastasen, slechte prognose
Het is bekend dat patiënten met een sterk gemetastaseerde prostaatkanker minder goed zullen evolueren dan patiënten met een minder uitgebreide kanker. Daarom hebben de vorsers de patiënten gestratificeerd volgens dat criterium. Patiënten met veel metastasen werden gedefinieerd als patiënten met viscerale metastasen en/of minstens 4 botmetastasen waarvan minstens één buiten de wervelkolom en het bekken.

Betere overleving bij grote volumes
Bij mannen met een sterk gemetastaseerde prostaatkanker verbeterde een vroege combinatie van chemotherapie op basis van docetaxel en een androgeendeprivatietherapie de totale overleving en het percentage ziektecontrole zeer duidelijk, zelfs in de groep met een slechte prognose. De totale overleving steeg van 32,2 maanden met een hormoontherapie alleen tot 49,2 maanden met een hormoontherapie in combinatie met chemotherapie, dus een significante daling van het overlijdensrisico met 38%. De totale overleving in de totale patiëntenpopulatie was 57,6 maanden in de groep die werd behandeld met ADT + chemotherapie, en 44 maanden in de groep die alleen ADT kreeg (HR = 0,61; p = 0,0003).

Tabel 1
Resultaten van de CHAARTED-studie in de onderzochte subgroep

ITT-analyse n met sterk gemetastaseerde prostaatkanker

ADT
(n = 253)

ADT + docetaxel
(n = 265)

p-waarde

Hazard ratio
(95% BI*)

PSA < 0,2 na 12 maanden

6,3%

15,5%

0,0011

n met stijging PSA of klinische progressie

137

113

Tijd tot stijging PSA of klinische progressie

8,8 mnd

15,0 mnd

< 0,0001

0,55 (0,42- 0,71)

n met klinische progressie

112

70

Tijd tot klinische progressie

14,1 mnd

29,5 mnd

< 0,0001

0,43 (0,32- 0,59)

n met docetaxel voor CRPC

98

38

Mediane totale overleving

32,2 mnd

49,2 mnd

0,0013

0,62 (0,46 - 0,83)

*BI: betrouwbaarheidsinterval; n = aantal patiënten

Figuur 1
Totale overleving bij patiënten met een sterk gemetastaseerde prostaatkanker


Weinig ernstige bijwerkingen
Wat de ernstige bijwerkingen van de behandeling betreft, hebben de onderzoekers enkele gevallen van febriele neutropenie (3%) en graad 3-neuropathie (1% sensorische en 1% motorische) vastgesteld in de groep die werd behandeld met ADT en docetaxel. Eén van de patiënten met een weinig gemetastaseerde prostaatkanker die werden behandeld met ADT/docetaxel, is overleden. In de andere groepen is geen enkele patiënt overleden.