Hoge dosis ACTH stimulatietest: volstaat één meting?
In verschillende centra wordt de hoge dosis ACTH-stimultietest gebruikt om met betrouwbare prognostische accuraatheid de diagnose van bijnierschorsinsufficiëntie te stellen. Klassiek worden na baseline, twee cortisolmetingen gedaan. Is dat echt nodig?
Voor de diagnose van bijnierschorsinsufficiëntie zijn verschillende tests mogelijk. De insulintetolerantietest wordt wel eens als de gouden standaard beschouwd. Er zijn echter contra-indicaties en tijdens de test is een nauwkeurige supervisie vereist. De ACTH-stimulatietest is een minder complex alternatief. Voor deze test kan een lage (1 microg) of een hoge dosis (250 microg) ACTH worden gebruikt. In de literatuur wordt de test met lage dosis echter niet meer beschouwd als voordeliger tegenover de test met hoge dosis.
Retrospectieve studie
In de ACTH-stimulatietest met hoge dosis worden drie cortisolmetingen aanbevolen: op 0, 30 en 60 minuten na de injectie van ACTH. De vraag die de auteurs zich stellen is of een enkele bepaling na 30 minuten voldoende betrouwbaar is voor de predictie van bijnierschorsinsufficiëntie.
Het antwoord ligt in een retrospectieve analyse van 37 testen in één enkel tertiair centrum (Bern, Zwitserland). Om van bijnierschorsinsufficiëntie te kunnen spreken moet de cortisolspiegel na ACTH-stimulatie kleiner zijn dan 550 mmol/l. Dat was het geval bij 27,4% van de testen na 60 minuten. De meting na 30 minuten bracht geen bijkomende informatie. Alle patiënten met bijnierschorsinsufficiëntie die een cortisolstijging hadden na 60 minuten hadden die ook na 30 minuten. Om werk en kosten te besparen bevelen de auteurs slechts één meting 60 minuten na de stimulatie aan.
Zwaktes van de studie
De studie was retrospectief en deed geen vergelijking met de gouden standaard. Bovendien was de populatie gemengd: 12% primaire bijnierschorsinsufficiëntie, 37% centrale oorzaak, 37% secundair aan exogene glucocorticoïden en 15% andere reden voor testaanvraag. Dit kan ook een pluspunt zijn, zodat de resultaten gelden in al deze subgroepen. Zij gelden echter niet voor een lage dosis ACTH-stimulatietest.