Prostaatkanker : Plaats van chirurgie
Op het congres van de AUA dit jaar in Orlando (FL) hebben we een gesprek gehad met prof. Steven Joniau (urologie, KU Leuven) over de behandeling van prostaatkanker in het licht van wat op het congres werd besproken.
Eén van de opmerkelijke punten is volgens de Leuvense professor dat almaar vaker wordt geopteerd voor actieve bewaking bij prostaatkanker. "Dat blijkt uit analyses van de Amerikaanse gegevensbanken, die veel groter zijn dan die van ons in Europa. De studie van Klotz et al. is de studie met de langste follow-up", legde Steven Joniau uit. De patiënten in die studie werden gedurende 19 jaar gevolgd. "In die studie bedroeg de de prostaatkankerspecifieke overleving na 15 jaar 94% bij de patiënten die actief werden gevolgd. Na die periode werd 52,3% van de patiënten verder gevolgd zonder chirurgie." In diezelfde studie werd ook aangetoond dat de patiënten 9,5-maal meer kans liepen om te sterven aan een andere oorzaak dan prostaatkanker. "Dat bewijst dus dat mannen met een prostaatkanker die weinig risico inhoudt, gewoon kunnen worden gevolgd zonder specifieke behandeling, en dat hun levenskwaliteit bovendien beter zal zijn. Als de kanker echter toeneemt, moeten die patiënten uiteraard wel worden behandeld. Tijdens een andere sessie hebben we gehoord dat het aantal patiënten bij wie werd geopteerd voor actieve bewaking, de laatste tien jaar met 50% is gestegen."
Shift for high-grade
Er waren ook veel uiteenzettingen over gevorderde prostaatkanker. Bij een gevorderde prostaatkanker is wel een behandeling nodig. "Zo kan zelfs de helft van de patiënten worden genezen. De vraag is dus wat we gaan doen om die doelstelling te bereiken. Het wordt almaar duidelijker dat chirurgie zeer efficiënt is bij patiënten met een prostaatkanker die een hoog of een zeer hoog risico inhoudt. Op grond van de gegevens van de studie van Klotz en andere studies over actieve bewaking zien we een verschuiving van chirurgie van patiënten met een minder ernstige prostaatkanker naar patiënten met een ernstigere prostaatkanker. Dat is een nieuw gegeven, dat nog niet goed bij de urologen is doorgedrongen. De meeste urologen denken inderdaad dat chirurgie alleen geïndiceerd is bij de minst zware gevallen."
Geneeskunde op maat
Maar opgelet, het gaat niet meer om dezelfde operatie. Bij patiënten met een ernstige prostaatkanker moet de tumor zo mogelijk met gezonde resectieranden worden verwijderd. "Studies hebben immers aangetoond dat resectie van de primaire tumor de overlevingskansen van de patiënt aanzienlijk verbetert. Bovendien blijkt chirurgie op heel lange termijn niet meer incontinentie en impotentie te veroorzaken dan radiotherapie. Een androgeendeprivatietherapie heeft overigens ook invloed op de levenskwaliteit van de patiënten." Een androgeendeprivatietherapie schakelt het libido nagenoeg volledig uit en veroorzaakt erectiestoornissen en ook metabole en cardiale bijwerkingen. "Er zijn almaar meer aanwijzingen dat de behandeling van die hoogrisicopatiënten kan beginnen met chirurgie omdat dat de totale en de specifieke overleving verbetert."
"We moeten samen, in teamverband en in overleg met de patiënt, nagaan wat de beste therapeutische optie is bij de patiënt in kwestie. Zelfs patiënten met twee of drie risicofactoren, die vroeger niet in aanmerking kwamen voor chirurgie, zouden kunnen worden geopereerd. Het betreft evenwel een zeer specifieke en zeer lange chirurgie die sterk verschilt van de chirurgie die we uitvoeren bij een minder gevorderde prostaatkanker", concludeerde prof. Steven Joniau.