Zwangerschap ondanks een spiraaltje: wat doe je dan?
Een zwangerschap bij vrouwen die een spiraaltje (IUD) dragen, komt zelden voor, maar is mogelijk. Meteen rijst dan de vraag: “Moet je de zwangerschap voortzetten of afbreken?” Recentelijk zijn twee studies gepubliceerd over de aanpak van een zwangerschap opgetreden tijdens het dragen van een spiraaltje: voortzetting van de zwangerschap of vrijwillige zwangerschapsonderbreking met medicatie tijdens het eerste trimester.
Als een vrouw die een spiraaltje draagt, toch zwanger wordt, moet je eerst een ectopische zwangerschap uitsluiten en het spiraaltje in beeld brengen met een echografie. Als de zwangerschap wordt voortgezet, wordt over het algemeen aanbevolen het spiraaltje te verwijderen als de draden te zien zijn. Er is echter maar weinig bekend over het effect ervan op eventuele verloskundige complicaties.
Verwijdering koperspiraaltje: minder miskraam en minder bloedingen
In 2025 is een meta-analyse gepubliceerd van vier niet-gerandomiseerde cohortonderzoeken bij in het totaal 693 zwangerschappen, hoofdzakelijk opgetreden tijdens het dragen van een koperspiraaltje. Bij 402 patiënten werd het spiraaltje na vaststelling van de zwangerschap verwijderd en bij 291 werd het tijdens de zwangerschap ter plaatse gelaten.
Volgens die meta-analyse zou verwijdering van het spiraaltje na de vaststelling van een zwangerschap het risico op miskraam en bloedverlies tijdens de zwangerschap verlagen. De incidentie van miskraam en bloedingen tijdens de zwangerschap was inderdaad lager na verwijdering van het spiraaltje: OR respectievelijk 0,29 (95% BI: 0,17-0,48; p < 0,01) en 0,42 (95% BI: 0,24-0,73; p < 0,01). De bewijskracht is echter maar matig doordat de meta-analyse is uitgevoerd met niet-gerandomiseerde studies en gezien het risico op residuele bias.
Er is echter geen significant verschil in vroeggeboorte, chorioamnionitis, voortijdig breken van de vliezen, intra-uteriene groeiachterstand en aangeboren misvormingen vastgesteld. De auteurs onderstrepen evenwel dat er geen stevige gegevens zijn over hormoonspiraaltjes, de positie van de vruchtzak ten opzichte van het spiraaltje, de zwangerschapsleeftijd op het ogenblik van de diagnose en de timing van verwijdering van het spiraaltje.
Vrijwillige zwangerschapsonderbreking met medicatie: doeltreffend, ook als het spiraaltje ter plaatse wordt gelaten
Een Schotse retrospectieve studie heeft een vrijwillige zwangerschapsonderbreking met medicatie tijdens het eerste trimester (< 12 weken) geëvalueerd bij patiënten bij wie het spiraaltje nog altijd te zien was bij echografie. Tussen 2020 en 2024 zijn 18.436 aanvragen ingediend voor een vrijwillige zwangerschapsonderbreking met medicatie. In 61 gevallen ging het om patiënten die zwanger waren geworden ondanks een spiraaltje.
Het spiraaltje werd bij 46 patiënten (75%) verwijderd voor de zwangerschapsonderbreking. Bij de overige 15 kon het spiraaltje niet worden verwijderd en werd het daarom ter plaatse gelaten. In beide groepen bleef het percentage zwangerschapsonderbreking hoog: 100% na verwijdering van het spiraaltje en 93% als het spiraaltje ter plaatse werd gelaten (14/15 patiënten). Eén van de vrouwen bij wie het spiraaltje ter plaatse werd gelaten, is zwanger gebleven, maar zij kon daarna toch met succes worden behandeld. Geen enkel geval van ernstige bloeding of infectie waarvoor iv toediening van antibiotica vereist was, werd gerapporteerd.
Als het spiraaltje ter plaatse werd gelaten, werd het in 40% van de gevallen spontaan uitgestoten tijdens de zwangerschapsonderbreking. In de andere gevallen werd het spiraaltje naderhand verwijderd, meestal op spreekuur.
Een vrijwillige zwangerschapsonderbreking met medicatie tijdens het eerste trimester is dus veilig en doeltreffend, ook als je het spiraaltje niet kan verwijderen. Het slaagpercentage en de incidentie van complicaties zijn vergelijkbaar met wat wordt gezien als het spiraaltje eerst wordt verwijderd. Als het spiraaltje naderhand niet wordt uitgestoten, moet je het in een tweede fase verwijderen.
Referenties:
1. Molino GOG, Santos ACFdF, Dias MMF, et al. Retained versus removed copper intrauterine device during pregnancy: an updated systematic review and meta-analysis. Acta Obstet Gynecol Scand. 2025;104(5):804-814. doi:10.1111/aogs.15061.
2. Marsh K, Cameron ST. Outcomes of medical abortion with an intrauterine device in situ: a retrospective review. Eur J Contracept Reprod Health Care. 2026;31(1):43-47. doi:10.1080/13625187.2025.2568759.