Isotretinoïne: naar een herziening van het psychiatrische risico?
Isotretinoïne is de standaardbehandeling bij ernstige acne. Isotretinoïne zou het risico op psychiatrische problemen en met name depressie en zelfdoding kunnen verhogen, wat uiteraard heel wat ongerustheid veroorzaakt. Een meta-analyse, die recentelijk in JAMA Dermatology is gepubliceerd, levert zeer uitgebreide informatie op, die een beter idee geeft van het risico. Conclusie: je moet de perceptie nuanceren, maar goede klinische waakzaamheid blijft geboden.
De vorsers hebben hun meta-analyse uitgevoerd uitgaande van 25 gerandomiseerde studies en observatieonderzoeken bij meer dan 1,6 miljoen patiënten die werden behandeld met isotretinoïne. De vorsers hebben het absolute en het relatieve risico op psychiatrische problemen gemeten tijdens een follow-up tot vier jaar na behandeling.
Geen hoger risico
Er hebben zich zelden ernstige psychiatrische problemen voorgedaan bij de patiënten die werden behandeld met isotretinoïne. De incidentie van automutilatie, zelfmoordgedachten, zelfmoordpogingen en zelfmoord na een jaar was lager dan 0,5%. De incidentie van depressie werd geraamd op 3,83%. Die cijfers zijn vergelijkbaar met wat in de algemene bevolking wordt waargenomen.
Er is geen significant hoger risico op psychiatrische problemen vastgesteld (RR 1,08). Het aantal zelfmoordpogingen is tijdens de behandeling niet gestegen. Twee en vier jaar na het starten van de behandeling was de incidentie van zelfmoordpogingen zelfs lager bij de isotretinoïnegebruikers. Mogelijk is dat te danken aan de positieve invloed van de behandeling op een ernstige acne met daardoor een verbetering van de levenskwaliteit en het lichaamsbeeld.
Relatieve veiligheid, maar gerichte waakzaamheid
Voorzichtigheid is echter geboden bij de interpretatie van de resultaten. Een aantal van de studies die de auteurs voor hun meta-analyse hebben gehandhaafd, zijn immers observatieonderzoeken, de studies waren erg heterogeen en de betrouwbaarheidsintervallen soms breed. De auteurs hebben vertekenende factoren zoals de ernst van de acne, psychiatrische comorbiditeit en de sociaaleconomische context niet kunnen uitsluiten.
Die gegevens doen niets af aan de huidige richtlijnen. Klinische follow-up blijft geïsoleerd. Je moet polsen naar depressieve symptomen en gedragsveranderingen, vooral bij patiënten met een psychiatrische voorgeschiedenis en een hoger risico op psychiatrische problemen tijdens de follow-up. Verder kan uit de meta-analyse niet worden afgeleid of het al dan niet gaat om een oorzakelijk verband. Je moet de patiënt en diens omgeving altijd de nodige informatie geven.
Referenties:
1. Tan NKW, Tang A, MacAlevey NCYL, Tan BKJ, Oon HH. Risk of suicide and psychiatric disorders among isotretinoin users: a systematic review and meta-analysis. JAMA Dermatol. 2024;160(1):54-62. doi:10.1001/jamadermatol.2023.4579.
2. Belgisch Centrum voor Farmacotherapeutische Informatie (BCFI). Isotretinoïne: suïciderisico en psychiatrische stoornissen? Folia Pharmacotherapeutica. 2024. Te vinden op: https://www.bcfi.be/nl/isotretinoine-suiciderisico-en-psychiatrische-stoornissen/
