Sport en (in)continentie: een dangerous liaison? 

ICS-CONGRES Mogen vrouwen met urine-incontinentie wel sporten? Ligt sporten wat moeilijk of net niet? Daar is nog discussie over. Begin oktober zijn op het congres 2026 van de International Continence Society twee studies gepresenteerd, die toch verrassende informatie hebben opgeleverd en vragen doen rijzen over wat er daarover allemaal wordt verteld. 

Urine-incontinentie is een frequente klacht in de huisartsgeneeskunde. Naast kinesitherapie en eventueel een urologische behandeling rijst de vraag: “Mogen die vrouwen wel sporten?" Sommige artsen denken dat sporten en vooral dan impactsporten zoals lopen de bekkenbodem verzwakken.⁽¹⁾ Maar is dat wel zo? 

De studies die daar tot nog toe over zijn gepubliceerd, betreffen specifieke activiteiten en criteria die te maken hebben met de symptomen. Er was nog geen overzichtsartikel geschreven over de gegevens op verschillende leeftijden bij mannen en vrouwen en over de aard van de activiteiten in studies die de vorm en de functie van de bekkenbodem hebben onderzocht. Dat heeft een groep van de Universiteit van Montreal nu gedaan. 

Sport en bekkenbodem 

De vorsers hebben de literatuur doorgenomen⁽²⁾ en de studies geselecteerd die meer en minder actieve groepen hebben vergeleken met verschillende meetmethoden (digitale palpatie, intravaginale druk en dynamometrie, beeldvorming enz.). Ze hebben 21 studies bij in het totaal 2.325 volwassen vrouwen teruggevonden. De “actieve” groepen bestonden uit vrouwen die meerdere sporten beoefenden, vrouwen die impactsporten beoefenden, hardloopsters, gewichthefsters, soldaten, vrouwen die actief waren in de perinatale periode, en actieve vrouwen ouder dan 60 jaar.  

“In de meeste studies is geen verschil tussen de groepen vastgesteld”, aldus Marie-Pierre Cyr, adjunct-hoogleraar aan de École de réadaptation van de Universiteit van Montréal en eerste auteur van het overzichtsartikel. “In meerdere studies waren meerdere resultaten zelfs beter in de actieve dan in de minder actieve groepen. In enkele studies zijn mogelijk minder gunstige verschillen waargenomen, maar in de meeste studies zijn helemaal geen verschillen vastgesteld.”

Uit transversale studies kan je niet afleiden of er al dan niet een oorzakelijk verband bestaat tussen fysieke activiteit en de bekkenbodem. In feite is de informatie vrij beperkt, de opzet van die studies laat wat te wensen over en de studies zijn heterogeen, al was het maar wat het aantal deelneemsters betreft. Mannen, kinderen en adolescenten, ouderen, transgenders en vrouwen die een of meer kinderen hadden gebaard, zijn ondervertegenwoordigd. Het best onderzocht zijn niet-gemenopauzeerde nulliparae jonger dan 55 jaar en bij hen blijkt fysieke activiteit a priori niet schadelijk te zijn voor de bekkenbodem. 

Er is geen verschil in werking van de bekkenbodem tussen hardloopsters zonder en hardloopsters met stressincontinentie

De biomechanica van loopsters  

Stressincontinentie is frequent bij hardloopsters. De prevalentie zou oplopen tot 44%. Verrassend is dat de kracht en het uithoudingsvermogen van de bekkenbodemspieren bij veel van die vrouwen vergelijkbaar zijn met of zelfs beter dan die bij hardloopsters zonder urine-incontinentie.⁽³⁾ Een Braziliaanse groep heeft die ogenschijnlijke paradox onder de loep genomen en heeft onderzocht hoe de onderste ledematen de schokken bij het lopen opvangen. 

Bij vergelijking van een dertigtal hardloopsters hebben ze in 2025 al vastgesteld dat er geen verschil in de functie van de bekkenbodem was tussen hardloopsters met en hardloopsters zonder stressincontinentie. De hardloopsters met stressincontinentie bleken echter minder energie te absorberen in de enkels en meer in de heupen. Dat zou dus kunnen wijzen op een sterkere belasting van de bekkenstructuren.

“We hebben die meting echter maar op één enkel moment gedaan, na 30 minuten op een loopband bij een opgelegde snelheid”, aldus Natália Cardoso Campos, kinesitherapeute en coauteur van de studie. “Daarom zijn we gaan onderzoeken of die minder efficiëntie absorptie van energie te maken had met de tijden en de loopsnelheid.” 

Heup, enkel en (in)continentie 

De nieuwe studie, die is gepresenteerd op het congres van de ICS, heeft eveneens een dertigtal hardloopsters van 18-45 jaar gevolgd. Een groep bestond uit continente vrouwen en een tweede uit vrouwen met stressincontinentie. Ze hebben 25 minuten op een loopband gelopen tegen hun eigen snelheid (vergelijkbaar in de twee groepen) en hun kinetische bewegingen werden op verschillende tijdstippen geanalyseerd. En wat is daarbij gebleken? “Gedurende de hele test werd bij de hardloopsters met urine-incontinentie minder energie geabsorbeerd in de enkels en meer in de heupen dan bij de hardloopsters zonder urine-incontinentie.” 

Maar zoals de auteurs zelf concluderen, verklaart dat waarschijnlijk niet alles. En bovendien is de studie uitgevoerd bij een beperkt aantal proefpersonen. Die studie leert echter toch dat een abnormale distributie van de belasting de mechanische belasting van de bekkenbodem zou kunnen verhogen en dat zou dus niet vooral te maken hebben met de duur en de snelheid van het lopen. 

In de vraag-en-antwoordsessie heeft een uroloog gevraagd of “incontinente hardloopsters anders lopen net omdat ze incontinent zijn, dan wel of ze incontinent zijn doordat ze anders lopen?” “Dat is de vraag van een miljoen”, heeft de Britse onderzoekster geantwoord. “Dat weten we nog niet. Verder onderzoek is nodig om een beter inzicht te krijgen in de onderliggende mechanismen en hun invloed op de continentie. 

Die studies maken echter toch al brandhout van het idee dat impactsporten en met name lopen schadelijk zouden zijn voor de bekkenbodem en/of urine-incontinentie in de hand zouden werken. Waarschijnlijk is niets minder zeker.