Vlaams besluit regelt rechten gebruiker naar analogie met patiëntenrechten

Het Staatsblad van 27 oktober maakt het besluit van de Vlaamse regering van 18 september 2026 tot wijziging van de regelgeving over de kwaliteitszorg van voorzieningen van personen met een handicap bekend. Naast heel wat wetstechnische bepalingen regelt het besluit ook een aantal rechten van de gebruiker die duidelijk zijn geïnspireerd door de Patiëntenrechtenwet. De term ‘persoon met een handicap’ wordt vervangen door ‘gebruiker’.

Rechten van de gebruiker

Het besluit van 18 september 2026 wijzigt onder meer het BVR van 4 februari 2011 betreffende de algemene erkenningsvoorwaarden en kwaliteitszorg van voorzieningen voor opvang, behandeling en begeleiding van personen met een handicap. Het opschrift van het betrokken hoofdstuk wordt vervangen door ‘Rechten van de gebruiker’.

Recht op een dossier en inzage

Artikel 21 § 1 van het BVR van 4 februari 2011 bepaalt voortaan dat de gebruiker recht heeft op een dossier dat door de voorziening zorgvuldig wordt bijgehouden en veilig wordt bewaard.

Het opstellen, het bewaren en het gebruik van het dossier zijn onderworpen aan de verplichtingen die voortvloeien uit de regelgeving over de bescherming van natuurlijke personen bij de verwerking van persoonsgegevens.

Volgens artikel 22 worden in dit dossier de persoonsgegevens over de gezondheid van de gebruiker apart bijgehouden. De verwerking van en de toegang tot die gegevens zijn onderworpen aan de relevante bepalingen uit de Patiëntenrechtenwet en de wet van 3 juli 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen met betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens.

Krachtens artikel 23 heeft de gebruiker of diens vertegenwoordiger  recht op inzage in de dossiergegevens die geen voorwerp uitmaken van het dossier van een beroepsbeoefenaar in de gezondheidszorg.

Recht op informatie en overleg

Volgens artikel 25 heeft de gebruiker recht op volledige, nauwkeurige en tijdige informatie over alle aangelegenheden in verband met de zorg en ondersteuning die de gebruiker rechtstreeks en persoonlijk aanbelangen. De voorziening overlegt met de gebruiker, diens vertegenwoordiger of de belangrijke betrokken derde over alle aangelegenheden in verband met de zorg en ondersteuning die de gebruiker rechtstreeks en persoonlijk aanbelangen.

Het overleg wordt georganiseerd op een aangepaste manier voor de gebruiker. Voorzieningen die vrijheidsbeperkende maatregelen toepassen, bespreken tijdens het overleg de afspraken over de mogelijke vrijheidsbeperkende maatregelen. Er wordt bijzondere aandacht besteed aan de afspraken over afzondering en fixatie.

Klachtrecht

Artikel 33 van het BVR van 4 februari 2011 bepaalt voortaan dat de voorziening, in overleg met de gebruikers, een beleid ontwikkelt rond de afhandeling van signalen en klachten. Dat beleid beschrijft aan wie en op welke wijze de gebruikers of hun vertegenwoordigers signalen en klachten moeten bezorgen en hoe de voorziening die signalen en klachten behandelt.

Het beleid wordt geadviseerd via collectieve inspraak, is transparant, aangepast aan de gebruiker en houdt rekening met de ervaringen en inzichten van de gebruikers, hun vertegenwoordigers en medewerkers.

Alle vermelde bepalingen treden in werking op 1 november 2026 (artikel 73).