AI in de huisartsgeneeskunde
"AI zal de arts niet vervangen"
De komende jaren zal artificiële intelligentie de huisarts eerder ondersteunen dan vervangen. Dat was de boodschap die dr. Stijn Van Driessche en Wil Rijnen (Domus Medica) tijdens het Nationaal Huisartsencongres meegaven in hun workshops over het gebruik van nieuwe technologieën en tools in de huisartsenpraktijk.
Artificiële intelligentie kent de voorbije jaren, zelfs maanden, een enorme ontwikkeling. Spraken we niet zo lang geleden over generatieve AI, met als bekendste voorbeelden ChatGPT, Gemini, Copilot en Claude, dan zijn het de laatste maanden vooral AI-agenten die van zich laten spreken. Ze fungeren als digitale assistenten die informatie ophalen, verwerken, vergelijken en doorsturen en vervolgens concrete handelingen uitvoeren. De vraag is of deze AI-agenten ook mogelijkheden bieden voor de huisartsenpraktijk.
Volgens dr. Stijn Van Driessche, lid van de werkgroep ICT en eHealth van Domus Medica, en Wil Rijnen, expert ICT en eHealth van Domus Medica, lijken AI-agenten op korte termijn vooral geschikt voor duidelijk afgebakende, administratieve en repetitieve taken. "Bij risicovolle activiteiten, zoals autonome klinische besluitvorming blijft menselijk toezicht essentieel. De komende jaren zal AI artsen eerder ondersteunen dan vervangen. Chatbots zijn over enkele jaren misschien niet langer de belangrijkste interface, maar AI zal wel deel blijven uitmaken van de dagelijkse klinische praktijk."
Complexe consultatie
Een AI-toepassing die steeds vaker voorkomt in de huisartsenpraktijk, is de automatische transcriptie van raadplegingen. Sinds twee jaar gebruikt Van Driessche CareConnect. "De eerste versies presteerden matig, maar de kwaliteit neemt toe. Eenvoudige consultaties worden meestal bijna perfect verwerkt en soms is ook de samenvatting van een zeer complexe consultatie verrassend goed. Het levert alvast tijdswinst op. "
"Een ander belangrijk voordeel is dat de arts tijdens het gesprek niet voortdurend hoeft te typen. Hij kan verbaal en non-verbaal contact houden en hoeft niet met één oog naar de patiënt en met het andere oog naar het scherm te kijken. Ook de cognitieve belasting daalt: de arts hoeft tijdens het luisteren niet tegelijk te onthouden wat in de vorige zin werd gezegd en daar meteen een correcte samenvatting van maken. De vrijgekomen aandacht kan naar de patiënt en de communicatie gaan." Van Driessche voegt er wel meteen aan toe dat niet elke arts dezelfde meerwaarde ervaart.
"Volledig vertrouwen is niet verantwoord", voegt Stijn Van Driessche er meteen als waarschuwing aan toe. "Het systeem hoort soms iets verkeerds, laat informatie weg of vat die fout samen. De arts moet het uiteindelijke resultaat altijd controleren en blijft eindverantwoordelijk."
'Volledig vertrouwen is niet verantwoord'
– dr. Stijn Van Driessche
Richtlijnen en literatuur
AI kan artsen ook helpen om tijdens een consultatie richtlijnen en literatuur te raadplegen. Vroeger moest de arts bij een onverwachte vraag zeggen dat hij het antwoord later zou opzoeken, of snel zoeken terwijl de patiënt zich weer aankleedde. Er bestaan nu medische chatbots die op medische bronnen zijn afgestemd en snel een bruikbaar antwoord kunnen formuleren.
OpenEvidence was tot voor enkele maanden populair, maar is wegens zijn niet-Europese oorsprong en problemen met conformiteit aan de Europese AI-regels niet meer rechtstreeks beschikbaar in België. Ask Aletta is een Nederlands systeem achter een betaalmuur. De in CareConnect geïntegreerde oplossing gebruikt internationale literatuur, aangevuld met Belgische en Nederlandse richtlijnen. Ook andere pakketten voor huisartsen, zoals HealthOne, ontwikkelen zulke functies. "De verwachting is dat over enkele jaren elk elektronisch medisch dossier een vorm van AI-integratie zal hebben." Een buitenbeentje is EvidenceHunt, een gratis alternatief dat eerder op onderzoekers en samenwerking is gericht, maar ook in een huisartsenpraktijk kan worden gebruikt.
Praktische aandachtspunten voor huisartsen
- Gebruik AI als ondersteuning van professionele expertise, niet als vervanging ervan.
- Controleer elke samenvatting, code, bronverwijzing en behandeloptie voordat ze in het dossier terechtkomt.
- Beperk de invoer tot noodzakelijke informatie en ga na hoe audio en tekst technisch worden verwerkt en bewaard.
- Let op verborgen bias en vraag welke data, populaties en richtlijnen in de trainingsdata of kennisbron vertegenwoordigd zijn.
- Controleer de actualiteit van informatie en raadpleeg bij twijfel de oorspronkelijke richtlijn of publicatie.
- Maak duidelijke afspraken over verantwoordelijkheid, toestemming van de patiënt en het gebruik van meertalige transcriptie.
- Kies een systeem dat past bij de eigen manier van consultatievoeren.
- Blijf aandachtig tijdens het consult en voorkom dat nieuwe AI-processen opnieuw afleiden van de patiënt.