Tropische ziekte maakt opmars
Zonder mug geen westnijlvirus
Het was een kwestie van tijd voordat er ook in Vlaanderen en Brussel patiënten met een westnijlvirusinfectie zouden opduiken. Volgens het Departement Zorg zijn er tien vermoedelijke patiënten (acht in Vlaanderen en twee in Brussel). Het effectieve aantal patiënten ligt een pak hoger.
Wanneer er paarden besmet zijn met het westnijlvirus, weet je dat er binnen afzienbare tijd ook mensen zullen volgen. Aan het woord is dr. Jelle Visser, expert in tropische geneeskunde en infectieziekten aan het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG). Enkele dagen nadat een besmet paard werd gedetecteerd in de buurt van Vilvoorde was het inderdaad ook zo ver in ons land.
Volgens het Departement Zorg zijn er momenteel (n.v.d.r. donderdag 17 september) acht waarschijnlijke gevallen in de provincies Antwerpen en Vlaams-Brabant. Van de vijf eerste patiënten vertoonden er vier neurologische symptomen, één patiënt ligt in het ziekenhuis. "Deze eerste besmettingen bevestigen wat de eerdere vaststellingen bij vogels en paarden al hadden aangegeven: het westnijlvirus circuleert momenteel lokaal in Vlaanderen. Dat betekent niet dat Vlamingen zich zorgen moeten maken", sust woordvoerder Anneleen De Saedeleer.
'Het westnijlvirus kan in onze contreien circuleren van mei tot pakweg oktober'
Dead-end host
Ze wordt daarin bijgetreden door Jelle Visser. "Vogels vormen het natuurlijke reservoir van het virus. Via trekvogels komt het virus in onze regio's. Wordt een besmette vogel door een mug gestoken – het gaat hierbij om de gewone huissteekmug, niet de tijgermug – dan kan die de infectie overdragen op zoogdieren zoals paarden en mensen. Een besmette persoon geeft het virus niet door aan een andere mens. Zelfs wanneer de besmette persoon gestoken wordt door een andere – nog niet besmette – mug, zal die mug het virus niet overdragen. Daarvoor is de virale lading in het bloed te laag. De mens is een zogenoemde dead-end host. Dat is een belangrijk verschil met aandoeningen als dengue en chikungunya, waarbij de mens wel als tussenpersoon kan fungeren. Paniek is dus zeker niet nodig."
Tien waarschijnlijke gevallen in Vlaanderen en Brussel betekent dat er een veelvoud aan besmettingen is. Aan een exact cijfer waagt dr. Visser zich niet. "Maar het gaat zeker om tientallen, zo niet honderden besmette personen. 80% van hen vertoont helemaal geen symptomen, terwijl 19% last heeft van milde griepachtige symptomen. De eerste groep wordt uiteraard niet getest, terwijl ook voor de tweede groep een test weinig zinvol is. Pas als een huisarts symptomen van bijvoorbeeld meningitis opmerkt, moet de patiënt doorgestuurd worden naar het ziekenhuis en is een test aangewezen. Een nauwkeuriger beeld kan verkregen worden door onderzoek in de bloedafnamecentra omdat daar ook besmette personen zich aanmelden die geen symptomen vertonen."
Geen vaccin voor mensen
"Wanneer een patiënt met deze symptomen in het ziekenhuis aankomt, zetten we standaard serologie in", bevestigt dr. Erica Sermijn, infectioloog in Azorg. "Het staal wordt naar het ITG gestuurd en na enkele dagen krijgen we de resultaten. Intussen voeren we ook steeds een lumbaalpunctie uit en zetten we een breed PCR-panel in om na te gaan of het bijvoorbeeld niet om meningokokken, pneumokokken of listeria gaat."
"Enkel voor paarden bestaat er momenteel al een vaccin en er is evenmin een echte behandeling voor mensen", zegt Jelle Visser. "We wachten niet op de resultaten van de test om een behandeling bij vermoeden meningitis te starten", vult Erica Sermijn aan. "Deze bestaat doorgaans uit een combinatie van ceftriaxon, amoxicilline en aciclovir. Na één à twee uur hebben we de resultaten van het PCR-panel en kunnen we meestal al doelgerichter gaan behandelen. Is er geen onderliggend bacteriële oorzaak kan de antibiotica gestaakt worden en tevens aciclovir als een herpes meningitis formeel is uitgesloten. In dat geval loopt de supportieve behandeling door, bestaande uit voldoende vocht toedienen, anti-emetica en koortswerende middelen wat ook het enige is wat we kunnen aanbieden bij een westnijlvirus infectie.
Levenslang immuun
De komende weken kan het aantal besmettingen nog oplopen. "Het westnijlvirus is erg seizoensgebonden en gaat samen met het muggenseizoen. Zonder muggen is er geen overdacht van het virus", aldus Visser. "Concreet betekent het dat het virus in onze contreien kan circuleren van mei tot pakweg oktober. Om je te beschermen is er één advies: probeer muggenbeten tegen te gaan. Dat kan je doen door onder een klamboe te slapen of een hor in het raam te plaatsen. Vermijd ook stilstaand water omdat muggen zich daar thuis voelen."
Dr. Visser wijst erop dat bepaalde bevolkingsgroepen kwetsbaarder zijn dan anderen. "We weten dat 50-plussers en patiënten met immuunstoornissen of immuunonderdrukkende medicatie gevoeliger zijn voor een ernstig verloop van de infectie. Wie eens besmet raakt, is daarna wel levenslang immuun", eindigt de expert tropische aandoeningen met een positieve noot.